•  
  •  
 

Title

Costume decorations made of beads in Wielbark culture

Polish Title

Ozdoby stroju wykonane z paciorków w kulturze wielbarskiej

Abstract

The main purpose of the article is to present various forms of costume decoration in Wielbark culture. The analysis was based on well-known burials with an intact arrangement of monuments in the burial cavern. On this basis, decorations made of beads were highlighted. In addition to the necklaces that adorned the area of the neck and chest, vertical compositions are particularly noteworthy, in which the beads were discovered in a line from the level of the neck to the waist level. In addition, beads were used to trim robes in the form of applications. Another type are beads decorating belt and sachets or purses.

Keywords

Wielbark culture, beads, necklaces, decorations, applications

Polish Keywords

kultura wielbarska, paciorki, kolie, dekoracje, aplikacje

References

Adamczyk K., Gierlach M. (2005), The Archaeology of the Transit Gas Pipeline: Idea –Conception – Practice, ,,Archeologia Żywa”, 2005, s. 28–32.

Barankiewicz B. (1959), Cmentarzysko z okresu rzymskiego w Grodzisku Mazowieckim, ,,Materiały Starożytne”, t. 5, s. 191–233.

Beilke-Voigt I. (1998), Frühgeschichtlische Miniaturobjekte mit Amulettcharakter zwischen Britischen Inseln und Schwarzem Meer (= Universitätsforschungen zur prähistorischen Archäologie t. 51), Dr Rudolf Habelt Verlag, Bonn.

Blume E. (1912), Die Germanischen Stӓmme und die Kulturen zwischen Oder und Passarge zur rӧmischen Kaiserzeit: I Text (Mannus – Bibliothek t. 8), Würzburg.

Blume E. (1915), Die Germanischen Stӓmme und die Kulturen zwischen Oder und Passarge zur rӧmischen Kaiserzeit: II Material (Mannus – Bibliothek t. 14), Würzburg.

Eggers H.J. (1940), Das römische Einfuhrgut in Pommern, „Baltische Studien, Neue Folgen”, t. 42, s. 1–35.

Ethelberg P. (2000), Skovgårde. Ein Bestattungsplatz mit reichen Frauengrӓbern des 3. Jhs. n. Chr. Auf Seeland, Det Kongelige Nordiske Oldskriftselskab, København.

Istvánovits E. (1993), Das Gräberfeld aus dem 4.–5. Jahrhundert von Tiszadob-Sziget, „Acta Archaeologica Academiae Scientiarum Hungaricae”, t. 45, s. 91–146.

Istvánovits E. (2001), Sarmatians through the eyes of strangers: The Sarmatian warrior, [w:] E. Istvánovits, V. Kulcsár (red.), International connections of the Barbarians of the Carpathian Basin in the 1st–5th centuries A. D. proceedings of the International Conference held in 1999 in Aszód and Nyíregyháza, Jósa–András–Múzeum, Aszód/Nyíregyháza, s. 139–169.

Jaskanis J. (1996), Cecele. Ein Gräberfeld der Wielbark-Kultur in Ostpolen (= Monumenta Archaeologica Barbarica t. 2), Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk, Państwowe Muzeum Archeologiczne, Kraków.

Jungklaus E. (1924), Römische Funde in Pommern, Greifswald.

Kmieciński J., Kajzer L., Walenta K. (1968), Odry. Cmentarzysko kurhanowe ze starszego okresu rzymskiego w powiecie chojnickim (= Acta Archaeologica Lodziensia 15), Łódzkie Towarzystwo Naukowe, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Łódź.

Kokowski A. (2004), Goci między Bałtykiem a Morzem Czarnym, [w:] J. Andrzejowski, A. Kokowski, Chr. Leiber (red.), Wandalowie – strażnicy bursztynowego szlaku, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin–Warszawa, s. 225–252.

Kokowski A. (2006), Starożytna Polska. Od trzeciego wieku przed Chrystusem do starożytności, Wydawnictwo Trio, Warszawa.

Kostrzewski J. (1964), Kolia, [w:] W. Kowalenko, G. Labuda, Z. Stieber (red.), Słownik starożytności słowiańskich, t. 2, F–K, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław, s. 440.

Kurzyńska M. (2015), Linowo. Stanowisko 6. Birytualne cmentarzysko kultury wielbarskiej z północno-wschodniej części ziemi chełmińskiej, Muzeum Okręgowe w Toruniu, Grudziądz–Toruń.

Łęga W. (1958), Handel między państwem rzymskim a Pomorzem Nadwiślańskim od I w. p.n.e. do VI w. n.e., „Przegląd Archeologiczny”, t. 10, s. 5–87.

Madyda-Legutko R. (1983), Próba rekonstrukcji pasów z metalowymi częściami na obszarze środkowoeuropejskiego Barbaricum w okresie wpływów rzymskich i we wczesnej fazie okresu wędrówek ludów, „Przegląd Archeologiczny”, t. 31, s. 91–133.

Mączyńska M. (1972), Uwagi o chronologii i rozprzestrzenieniu paciorków w okresie rzymskim i wczesnej fazie okresu wędrówek ludów, „Archeologia Polski”, t. 17, s. 349–390.

Mączyńska M. (1977), Paciorki z okresu rzymskiego i wczesnej fazy okresu wędrówek ludów na obszarze środkowoeuropejskiego Barbaricum, „Archeologia”, t. 28, s. 61–92.

Natuniewicz-Sekuła M., Okulicz-Kozaryn J. (2011), Weklice, a cemetery of the Wielbark Culture on the Eastern margin of Vistula delta (excavations 1984–2004) (= Monumenta Archaeologica Barbarica t. 17), Fundacja Monumenta Archaeologica Barbarica, Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk, Państwowe Muzeum Archeologiczne, Warszawa.

Okulicz-Kozaryn J. (1992), Centrum kulturowe z pierwszych wieków naszej ery u ujścia Wisły, „Barbaricum”, t. 2, s. 137–155.

Pietrzak M. (1997), Pruszcz Gdański, Fundstelle 10. Ein Gräberfeld der Oksywie- und Wielbark-Kultur in Ostpommern (= Monumenta Archaeologica Barbarica t. 4), Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk, Muzeum Archeologiczne w Gdańsku, Kraków.

Pietrzak M. (1998), Dalsze odkrycia na cmentarzysku z późnego okresu wpływów rzymskich i wędrówek ludów w Pruszczu Gdańskim, stan. 5, [w:] E.G. Wilgocki, M. Dworaczyk, P. Krajewski (red.), XII Sesja Pomorzoznawcza: Szczecin 23.–24. października 1997 r.: materiały (= Acta Archaeologica Pomoranica t. 1), Stowarzyszenie Naukowe Archeologów Polskich, Szczecin, s. 121–126.

Pietrzak M., Cymek L., Rożnowski F. (2015), Pruszcz Gdański stanowisko 5. Cmentarzysko z późnego okresu wpływów rzymskich i wędrówek ludów, Muzeum Archeologiczne w Gdańsku, Gdańsk.

Sankot P., Theune C. (2004), Das germanische Grab 2536 in Hostivice, Okr. Praha-západ, Tschechien, „Germania”, t. 90, s. 145–187.

Sankot P., Theune C. (2014), Das germanische Grab in Hostivice, Befund 2536, und die kaiserzeitlichen Kammergräber in Böhmen, [w:] A. Abegg‑Wigg, N. Lau (red.), Kammergräber im Barbaricum (= Schriften des Archäologischen Landesmuseums. Ergänzungsreihe t. 9), Wachholtz Verlag, Neumünster/Hamburg, s. 257–270.

Schmidt A. (1902), Das Grӓberfeld von Warmhof bei Mewe, Reg.-Bez. Marienwerder (W. –Pr.), „Zeitschrift für Ethnologie”, t. 34, s. 97–153.

Skorupka T. (2001), Kowalewko 12. Cmentarzysko birytualne ludności kultury wielbarskiej (od połowy I w. n.e. do początku III w. n. e.), [w:] M. Chłodnicki (red.), Archeologiczne badania ratownicze wzdłuż gazociągu tranzytowego, t. II, Wielkopolska, część 3, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań.

Sobol E. (red.) (1995), Mały Słownik Języka Polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, s. 323.

Stanek K. (1999), Wisiory opasane odmiany wschodniej w środkowoeuropejskim Barbaricum, [w:] J. Andrzejowski (red.), COMHLAN. Studia z archeologii okresu przedrzymskiego i rzymskiego w Europie Środkowej dedykowane Teresie Dąbrowskiej w 65. rocznicę urodzin, Fundacja Przyjaciół Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa, s. 331–368.

Stasiełowicz G., Kasprzycka M. (2016), Znad Bałtyku do Rzymu. Katalog wystawy, Muzeum Archeologiczno-Historyczne w Elblągu, Elbląg.

Stawiarska T. (1985), Paciorki szklane z obszaru Polski północnej w okresie wpływów rzymskich (= Biblioteka Archeologiczna 28), Polskie Towarzystwo Archeologiczne i Numizmatyczne, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź.

Strobin A., Strobin J. (2018), Uwagi na temat produkcji bransolet taśmowatych i zapinek A.95 zdobionych foliami z metali szlachetnych na przykładzie zabytków z grobu kultury wielbarskiej w Brzynie, stan. 7, pow. pucki, [w:] B. Niezabitowska-Wiśniewska, P. Łuczkiewicz, S. Sadowski, M. Stasiak-Cyran, M. Erdrich (red.), Studia Barbarica Profesorowi Andrzejowi Kokowskiemu w 65. rocznicę urodzin, t. I, Wydawnictwo UMCS, Lublin, s. 138–156.

Tempelmann-Mączyńska M. (1985a), Die Perlen der rӧmischen Kaiserzeit und der frühen Phase der Vӧlkerwanderungszeit im mitteleuropӓischen Barbaricum (= Rӧmisch-Germanische Forschungen t. 43), Deutsches Archäologisches Institut, Römisch-Germanische Kommission, Mainz am Rhein.

Tempelmann-Mączyńska M. (1985b), Części stroju kobiecego w okresie rzymskim na obszarze środkowo- i wschodnioeuropejskiego Barbaricum (= Rozprawy Habilitacyjne t. 98), Uniwersytet Jagielloński, Kraków.

Tempelmann-Mączyńska M. (1989), Das Frauentrachtzubehör des mittel- und osteuropäischen Barbaricums in der römischen Kaiserzeit, Jagiellonen-Universität, Kraków.

Tischler O. (1879), Ostpreussische Gräberfelder III, Königsberg.

Tuszyńska M. (2003), Wielokulturowe cmentarzysko płaskie w Opaleniu, gmina Gniew, stanowisko 1, [w:] M. Fudziński, H. Paner (red.), XIV Sesja Pomorzoznawcza, vol. 1, Od epoki kamienia do okresu rzymskiego, Muzeum Archeologiczne w Gdańsku, Gdańsk, s. 303–309.

Tuszyńska M. (2005), Ulkowy. Cmentarzysko kultury wielbarskiej na Pomorzu Gdańskim, Muzeum Archeologiczne w Gdańsku, Gdańsk.

Tuszyńska M. (2007), Nowe znaleziska zapinek importowanych na Pomorzu Gdańskim, [w:] M. Fudziński, H. Paner (red.), Nowe materiały i interpretacje. Stan dyskusji na temat kultury wielbarskiej, Muzeum Archeologiczne w Gdańsku, Gdańsk, s. 139–150.

Tuszyńska M. (2010), Interesujący pochówek kobiecy z cmentarzyska w Kamienicy Szlacheckiej na Pojezierzu Kaszubskim, [w:] A. Urbaniak, R. Prochowicz, I. Jakubczyk, M. Levada, J. Schuster (red.), Terra Barbarica. Studia ofiarowane Magdalenie Mączyńskiej w 65 rocznice urodzin (= Monumenta Archaeologica Barbarica. Series Gemina t. 2), Instytut Archeologii Uniwersytetu Łódzkiego, Fundacja Uniwersytetu Łódzkiego, Fundacja Monumenta Archaeologica Barbarica, Państwowe Muzeum Archeologiczne w Warszawie, Łódź–Warszawa, s. 489–496.

Tuszyńska M., Strobin A., Strobin J. (2016), Rzemieślnicy czy artyści? Ozdoby kobiece z Pomorza u schyłku starożytności. Katalog skrócony wystawy, Muzeum Archeologiczne w Gdańsku, Gdańsk.

Wołągiewicz R. (1981), Kultura oksywska i wielbarska, [w:] J. Wielowiejski (red.), Prahistoria ziem polskich, t. 5, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk, s. 135–190.

Wołągiewicz R. (1995), Lubowidz. Ein birituelles Gräberfeld mit der Wielbark-Kultur aus der Zeit vom Ende des 1. Jhs. v. Chr. Bis zum Anfang des 3. Jhs. n. Chr. (= Monumenta Archaeologica Barbarica t. 1), Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk, Muzeum Narodowe w Szczecinie, Kraków.

Żyto K. (w druku a), Kolia w kulturze wielbarskiej. Studia nad jednym elementem stroju kobiecego.

Żyto K. (w druku b), Nie tylko kolia. Alternatywna propozycja rekonstrukcji pasm paciorków odkrytych w grobie 150 w Weklicach, pow. elbląski.

First Page

75

Last Page

92

Language

pol

Share

COinS