•  
  •  
 

Title

In the Factory, in Łódź, in the City. Reconstructing the Industrial Past of a Place

Polish Title

W fabryce, w Łodzi, w mieście. Rekonstruowanie przemysłowej przeszłości miejsca

Author ORCID Identifier

https://orcid.org/0000-0003-3532-9677 Krupa-Ławrynowicz Aleksandra

Abstract

The paper discusses an interdisciplinary research project (2014–2016) concerning the industrial heritage of Łódź, as exemplified by the former Monopol Wódczany, which is today converted for the purposes of new, cultural and service functions. The aim of ethnographic and archaeological activities was to collect oral histories and artefacts, which not only documented the history of the factory, but also presented the professional biographies of its workers, meaning people whose lives had been intertwined with the activity of the company. Thanks to such a research assumption, the researchers were able to reconstruct the industrial past of the place based on memories, artefacts collected, and archive surveys. The Author describes the idea behind the project, its methodology and results, using the notions of industrial heritage and urban narratives as the analytical context.

Polish Abstract

W artykule omówiony zostaje interdyscyplinarny projekt badawczy (2014–2016) dotyczący dziedzictwa przemysłowego Łodzi, na przykładzie dawnego Monopolu Wódczanego, dzisiaj adaptowanego do nowych funkcji kulturalno-usługowych. Celem badań etnograficznych i archeologicznych było zebranie przekazów ustnych oraz artefaktów, nie tylko dokumentujących historię fabryki, lecz również przedstawiających zawodowe biografie pracowników, czyli osób, których życie splecione było z działalnością przedsiębiorstwa. Dzięki takiemu założeniu, badaczom udało się zrekonstruować przemysłową przeszłość miejsca na podstawie wspomnień, zgromadzonych przedmiotów oraz kwerend archiwalnych. Autorka opisuje ideę, metodologię oraz rezultaty projektu, wykorzystując jako kontekst analityczny pojęcia dziedzictwa przemysłowego i miejskich narracji.

Keywords

industrial heritage, ethnographic research, archaeological research, urban narratives, Łódź, Monopol Wódczany in Łódź, Monopolis

Polish Keywords

dziedzictwo przemysłowe, badania etnograficzne, badania archeologiczne, miejskie narracje, Łódź, Monopol Wódczany w Łodzi, Monopolis

References

Archaeologies of the Contemporary Past (2001), V. Buchli, G. Lucas (ed.), Routledge, London–New York.

Beaurogard R.A. (2005), From Place to Site: Negotiating Narrative Complexity, [in:] A Kahn, C. Burns (ed.), Site Matters, Routledge, New York, p. 39–58.

Certeau de M. (2008), Wynaleźć codzienność. Sztuki działania, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.

Charmaz K. (2009), Teoria ugruntowana. Praktyczny przewodnik po analizie jakościowej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Giedymin J. (1964), Problemy, założenia, rozstrzygnięcia. Studia nad logicznymi podstawami nauk społecznych, Państwowe Wydawnictwo Naukowe Oddział w Poznaniu, Poznań.

Halbwachs M. (2008), Społeczne ramy pamięci, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Huyssen A. (2003), Present Past. Urban Palimpsest and the Politics of Memory, Stanford University, Stanford.

Joint ICOMOS – TICCIH Principles for the Conservation of Industrial Heritage Sites, Structures, Areas and Landscapes (2011), https://www.icomos.org/Paris2011/GA2011_ICOMOS_TICCIH_joint_principles_EN_FR_final_20120110.pdf.

Kajzer L. (1996), Wstęp do archeologii historycznej, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.

Karpińska G.E. (2004), Miasto wymazywane: historia łódzkiego przypadku, “Studia Etnologiczne i Antropologiczne”, 8, p. 165–178.

Karpińska G.E., Krupa-Ławrynowicz A., Ławrynowicz O. (2018), Monopol Wódczany w Łodzi. Miejsce opowiedziane, Instytut Archeologii UŁ; Virako Sp. z o.o., Łódź.

Kaźmierska K. (1997), Wywiad narracyjny – technika i pojęcia analityczne, [in:] M. Czyżewski, A. Piotrowski, A. Rokuszewska-Pawełek (ed.), Biografia a tożsamość narodowa, Katedra Socjologii Kultury Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź, p. 35–44.

Kaźmierska K. (2004), Wywiad narracyjny jako jedna z metod w badaniach biograficznych, “Przegląd Socjologiczny”, 53, p. 71–96.

Kobiałka D. (2015), Biografia rzeczy jako sposób interpretowania roli i znaczenia dziedzictwa, [in:] M. Kępski (ed.), Z rzeką w tle. Biografia Śluzy Katedralnej / Framed by the River. The Biography of the Cathedral Lock, Centrum Turystyki Kulturowej Trakt, Poznań, p. 44–49.

Kobiałka D. (2017), Kufer pełen wspomnień: (auto)biograficzne podejście do dziedzictwa, “Acta Universitatis Lodziensis. Folia Archaeologica”, 32, p. 191–213, https://doi. org/10.18778/0208-6034.32.08

Kronenberg M. (2009), Rozwój miejskiej przestrzeni turystycznej opartej na dziedzictwie przemysłowym, “Prace Geograficzne”, 121, p. 191–198.

Krupa-Ławrynowicz A., Ławrynowicz O. (2012), Wyrzucana codzienność. Antropolog z archeologiem rozmawiają o śmieciach, [in:] M. Sztandara (ed.), Brud. Idee – dylematy –sprawy, Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, Opole, p. 139–154.

Lofland J., Snow D.A., Anderson L., Lofland L.H. (2009), Analiza układów społecznych. Przewodnik metodologiczny po badaniach jakościowych, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa.

Michałowska M. (2014), Narracje, [in:] E. Rewers (ed.), Kulturowe studia miejskie. Wprowadzenie, Narodowe Centrum Kultury, Warszawa, p. 223–262.

Rewers E. (2005), Post-polis. Wstęp do filozofii ponowoczesnego miasta, Universitas, Kraków.

Rokuszewska-Pawełek A. (2002), Chaos i przymus. Trajektorie wojenne Polaków – analiza biograficzna, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.

Schütze F. (2012), Analiza biograficzna ugruntowana empirycznie w autobiograficznym wywiadzie narracyjnym. Jak analizować autobiograficzne wywiady narracyjne, [in:] K. Kaźmierska (ed.), Metoda biograficzna w socjologii. Antologia tekstów, Nomos, Kraków, p. 141–278.

Sławek T. (2010), Miasto. Próba zrozumienia, [in:] E. Rewers (ed.), Miasto w sztuce – sztuka miasta, Universitas, Kraków, p. 17–70.

Słodczyk J. (2003), Przestrzeń miasta i jej przeobrażenia, Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, Opole.

Stefański K. (2016), Narodziny miasta. Architektura i rozwój przestrzenny Łodzi do 1914 roku, Wydawnictwo Jacek Kusiński, Łódź.

Turner V. (2010), Proces rytualny. Struktura i antystruktura, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa.

Walczak B.M. (2014), Opracowanie naukowo-historyczne wraz z oceną wartości kulturowych zespołu poprzemysłowego zakładów przemysłu spirytusowego „Monopol Wódczany” w Łodzi, Łódź (mps w arch. Virako Sp. z o.o.).

Zalewska A.I. (2016), Archeologia czasów współczesnych w Polsce. Tu i teraz, [in:] A.I. Zalewska (ed.), Archeologia współczesności. Pierwszy Kongres Archeologii Polskiej, vol. I, Stowarzyszenie Naukowe Archeologów Polskich, Warszawa, p. 21–39.

Zeidler-Janiszewska A. (1997), Słowo wstępne, [in:] A. Zeidler-Janiszewska (ed.), Pisanie miasta – czytanie miasta, Wydawnictwo Fundacji Humaniora, Poznań, p. 7–10.

Zukin S. (1995), The Cultures of Cities, Blackwell, Oxford.

http://baedekerlodz.blogspot.com (access 25 V 2017

http://www.monopolis.pl (access 10 IX 2019)

First Page

171

Last Page

189

Language

eng

Share

COinS