•  
  •  
 

Title

The Problem of the Military Function of the Axes of the Late Medieval Warriors of the Great Steppe

Polish Title

Problem militarnej funkcji toporów późnośredniowiecznych wojowników Wielkiego Stepu

Author ORCID Identifier

https://orcid.org/0000-0002-0236-0646 Świętosławski Witold

Abstract

The axes of the late medieval nomads of the Great Steppe have not received much attention so far. Information about them is sparse. There are no iconographic images. Only John de Plano Carpini wrote in his text that the Mongols used axes to kill prisoners. There is information in Mongolian texts that they were used as auxiliary tools during military expeditions. There are several archaeological relics that are sometimes considered nomad axes. However, their closer assessment is negative in this respect. For the late medieval warriors of the Great Steppe, axes were not an important weapon.

Polish Abstract

Topory późnośredniowiecznych koczowników Wielkiego Stepu nie doczekały się jak dotąd większej uwagi badaczy. Informacje o nich są skąpe. Nie ma żadnych ikonograficznych wizerunków. Jedynie Jan de Plano Carpini napisał w swoim tekście, że Mongołowie używali toporów do zabijania jeńców. W tekstach mongolskich znajduje się informacja, że były one używane jako narzędzia pomocnicze podczas wypraw wojennych. Istnieje kilka zabytków archeologicznych, które czasami uważane są za topory nomadów. Ich bliższa ocena jest jednak w tym względzie negatywna. Dla późnośredniowiecznych wojowników Wielkiego Stepu topory nie stanowiły ważnej broni.

Keywords

warriors of the Great Steppe, late medieval, axes, weapon

Polish Keywords

wojownicy Wielkiego Stepu, późne średniowiecze, topory, broń

References

Altyn urda khezinelere. Sokrovishcha Zolotoy Ordy. The Treasures of the Golden Horde (2000), Gosudarstvennyy Ermitazh, Sankt-Peterburg (Алтын урда хэзинэлэре. Сокровища Золотой Орды. The Treasures of the Golden Horde (2000), Государственный Эрмитаж, Санкт-Петербург).

Aseev I.V., Kirilov I.I., Kovychev Ye.V. (1984), Kochevniki Zabaykal’ya v epokhu Srednevekovya (po materyalam pogrebeniy), Izdatelstvo Nauka, Novosibirsk (Асеев И.В., Кирилов И.И., Ковычев Е.В. (1984), Кочевники Забайкалья в эпоху Средневековя (по матерялам погребений), Издателство Наука, Новосибирск).

Bobrov L.A., Khudyakov Yu.S. (2008), Vooruzheniye i taktika kochevnikov Tsentral’noy Azii i Yuzhnoy Sibiri v epokhu pozdnego srednevekov’ya i rannego novogo vremeni (XV – pervaya polovina XVIII v.), Slaviya, Sankt-Peterburg (Бобров Л.А., Худяков Ю.С. (2008), Вооружение и тактика кочевников Центральной Азии и Южной Сибири в эпоху позднего средневековья и раннего нового времени (XV – первая половина XVIII в.), Славия, Санкт-Петербург).

Damdinsuren A. (1990), Mongolyn zevsgijn tovč tuuch, Улсын Хэвлэлийн Газар, Ulaanbaatar.

Dostál B. (1966), Slovanská pohřebiště ze střední doby hradištni na Moravě, Academia, Praha.

Głosek M. (1996), Późnośredniowieczna broń obuchowa w zbiorach polskich, Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Warszawa–Łódź.

Gorbunov V.V., Tishkin A.A. (1998), Vooruzhenniye naseleniya lesostepnogo Altaya v mongolskoye vremya (XIII–XIV vv.), [w:] A.N. Kirpichnikov (red.), Voyennaya arkheologiya. Oruzhiye i voyennoye delo v istoricheskoy i sotsiap‘noy perspektive, Sankt-Peterburg, s. 262–266 (Горбунов В.В., Тишкин А.А. (1998), Вооруженние населения лесостепного Алтая в монголское время (XIII–XIV вв.), [w:] А.Н. Кирпичников (red.), Военная археология. Оружие и военное дело в исторической и социапьной перспективе, Санкт-Петербург, s. 262–266).

Jan di Piano Carpini (1993), Historia Mongołów, [w:] J. Strzelczyk (red.), Spotkanie dwóch światów. Stolica Apostolska a świat mongolski w połowie XIII wieku. Relacje powstałe w związku z misją Jana di Piano Carpiniego do Mongołów, Wydawnictwo Abos, Poznań.

Jasiński T. (1988), Przerwany hejnał, Krajowa Agencja Wydawnicza, Warszawa.

Jotov V. (2004), Vaorazhenieto i snaryazhenieto ot balgarskoto srednovekovie (VII–XI vek), Knigoisdatelstvo ZOGRAF, Izdatelstvo Abagar, Varna (Йотов В. (2004), Въоръжението и снаряжението от българскотo средновековие (VII–XI век), Книгоисдателство ЗОГРАФ, Издателство Абагар, Варна).

Khalikov A.Kh. (1985), Kul’tura Bilyara. Bulgarskiye orudiya truda i oruzhiye X–XIII vv., Izdatelstvo Nauka, Moskva (Халиков А.Х. (1985), Культура Биляра. Булгарские орудия труда и оружие X–XIII вв., Издателство Наука, Москва).

Khudyakov Yu.S. (1991), Vooruzheniye tsentrap’noaziatskikh kochevnikov v epokhu rannego i razvitogo srednevekov’ya, Izdatelstvo Nauka, Novosibirsk (Худяков Ю.С. (1991), Вооружение центрапьноазиатских кочевников в эпоху раннего и развитого средневековья, Издателство Наука, Новосибирск).

Kirpichnikov A.N. (1966), Drevnerusskoye oruzhiye. Vyp. 2. Kop’ya, sulitsy, boyevyye topory, bulavy, kisteni IX–XIII vv., „Arkheologiya SSSR. Svod arkheologicheskikh istochnikov”, E1–36, Leningrad (Кирпичников А.Н. (1966), Древнерусское оружие. Вып. 2. Копья, сулицы, боевые топоры, булавы, кистени IX–XIII вв., „Археология СССР. Свод археологических источников”, Е1–36, Ленинград).

Kiselev S.V., Merpert N.Ya. (1965), Zheleznyye i chugunnyye izdeliya iz Kara-Koruma, [w:] Drevnemongol’skiye goroda, Izdatelstvo Nauka, Moskva, s. 188–215 (Киселев С.В., Мерперт Н.Я. (1965), Железные и чугунные изделия из Кара-Корума, [w:] Древнемонгольские города, Издателство Наука, Москва, s. 188–215).

Kotowicz P.N. (2014), Topory wczesnośredniowieczne z ziem polskich. Katalog źródeł, Mitel, Rzeszów.

Kotowicz P.N. (2018), Early Medieval Axes from the Territory of Poland, Polska Akademia Umiejętności, Kraków.

Kotowicz P., Michalak A. (2007), Late Medieval Battle-Axes with Tangs from the Polish Lands. A Component of Tatar or Local Weaponry?, „Fasciculi Archaeologiae Historicae”, 20, s. 9–21.

Kulakov V.I. (1990), Drevosti prussov VI–XIII vv., Moskva (Arkheologiya SSSR. Svod arkheologicheskikh istochnikov, G1–9) (Кулаков В.И. (1990), Древости пруссов VI–XIII вв., Москва (Археология СССР. Свод археологических источников, G1–9)).

Nadolski A. (1954), Studia nad uzbrojeniem polskim w X, XI i XII wieku, Zakład im. Ossolińskich we Wrocławiu, Łódź–Wrocław.

Paulsen P. (1939), Axt und Kreuz bei den Nordgermanen, Ahnenerbe-Stiftung-Verlag, Berlin.

Pletneva S.A. (1981), Ranniye bolgary na Volge, [w:] S.A. Pletneva (red.), Stepi Yevrazii v epokhu srednevekovya, Arkheologiya SSSR, Moskva, s. 77–79 (Плетнева С.А. (1981), Ранние болгары на Волге, [w:] С.А. Плетнева (red.), Степи Евразии в эпоху средневековя, Археология СССР, Москва, s. 77–79).

Ruttkay A. (1976), Waffen und Reiterausrüstung des. 9 bis zur ernsten Hälfte des 14. Jahrhunderts in der Slowakei, (II), „Slovenská Archeológia”, 24.2, s. 245–395.

Siedlak A. (1961), Badania archeologiczne w 720 rocznicę bitwy pod Legnicą, „Z otchłani wieków”, 3, s. 203–209.

Solov‘yev A.I. (1987), Voyennoye delo korennogo naseleniya Zapadnoy Sibiri, Izdatelstvo Nauka, Novosibirsk (Соловьев А.И. (1987), Военное дело коренного населения Западной Сибири, Издателство Наука, Новосибирск).

Strzyż P. (2006), Uzbrojenie we wczesnośredniowiecznej Małopolsce, „Acta Archaeologica Lodziensia”, 52, s. 7–272.

Świętosławski W. (1996), Uzbrojenie koczowników Wielkiego Stepu w czasach ekspansji Mongołów (XII–XIV w.), „Acta Archaeologica Lodziensia”, 40, s. 7–114.

Świętosławski W. (2002), The Organization of the Mongols’ War Expeditions in the Twelfth and Thirteenth Centuries, „Fasciculi Archaeologiae Historicae”, 25, s. 33–38.

Świętosławski W. (2008), Wyposażenie późnośredniowiecznych wojowników Wielkiego Stepu, „Acta Archaeologica Lodziensia”, 54 (= W. Świętosławski (red.), Nie tylko broń. Niemilitarne wyposażenie wojowników w starożytności i średniowieczu), s. 145–159.

Świętosławski W. (2014), Topór z wizerunkiem tura z grobu w Olen’-Kolodez’ nad Donem – łup ze środkowej Europy, „Gdańskie Studia Archeologiczne”, 4, s. 33–43.

Tajna historia Mongołów (1970), tłum. S. Kałużyński, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa.

The Texts and Versions of John de Plano Carpini and William de Rubruquis as Printed for the First Time by Hakluyt in 1598 Together with Some Shorter Pieces (1903), wyd. C. R. Beazley, London.

Wolski K. (2008), Polskie pola bitew w świetle archeologii, Wydawnictwo i Agencja Informacyjna WAW Grzegorz Wawoczny, Racibórz.

Yefimov K.Yu. (1999), Zolotoordynskiye pogrebeniya iz mogil’nika „Olen’-Kolodez’”, „Donskaya arkheologiya”, 3–4, s. 93–107 (Ефимов К.Ю. (1999), Золотоордынские погребения из могильника „Olen’-Kolodez’”, „Донская археология”, 3–4, s. 93–107).

Yefimov K.Yu. (2000), Zolotoordynskiye pogrebeniya iz mogil’nika „Olen’-Kolodez’”, „Rossiyskaya arkheologiya”, 1, s. 167–182 (Ефимов К.Ю. (2000), Золотоордынские погребения из могильника „Olen’-Kolodez’”, „Российская археология”, 1, s. 167–182).

First Page

225

Last Page

236

Language

pol

Share

COinS