•  
  •  
 

Title

Pole Arm from Underwater Excavation on the Relics of a Bridge at the Slavic Defensive Settlement at Olsborg in Plön, on the Großer Plöner See Lake, Northern Germany

Polish Title

Broń drzewcowa z badań podwodnych na reliktach mostu przy słowiańskim osiedlu obronnym w Olsborgu w Plön, na jeziorze Großer Plöner See, w północnych Niemczech

Author ORCID Identifier

https://orcid.org/0000-0002-1521-2722 Wilke Gerard

Abstract

Großer Plöner See is located between Kiel and Lübeck, in the central part of the socalled Holstein Switzerland. The island hillfort of Plune (Olsborg) appears for the first time in the source information of the chronicler Adam Bremen in 1070. At the Olsborg hillfort island 15 spearheads and javelins were discovered excavated from a small area of investigated bridge debris. This assemblage falls, in the light of dendrochronological research, between the late 10th and late 11th centuries. However, taking into account the information from written sources about the German conquest of Vagria and the destruction of the hillfort in 1138–1142, it can be presumed that also in those years some of the pole arm discovered there may have been lost in the area of the bridge.

Polish Abstract

Jezioro Großer Plöner See leży między Kilonią a Lubeką, w centralnej części tzw. Szwajcarii Holsztyńskiej. Wyspowy gród Plune (Olsborg) pojawia się po raz pierwszy w informacji źródłowej kronikarza Adama Bremeńskiego w 1070 r. Przy wyspie grodowej w Olsborgu odkryto 15 grotów włóczni i oszczepów, wydobytych na niewielkiej powierzchni badanego rumowiska mostu. Zespół ten mieści się w świetle badań dendrochronologicznych w przedziale lat od końca X do końca XI w. Zważywszy jednak na informacje ze źródeł pisanych o niemieckim podboju Wagrii i zniszczenie grodu w latach 1138–1142, można domniemywać, iż również w tych latach mogły być utracone w rejonie mostu niektóre z odkrytych tam egzemplarzy broni drzewcowej.

Keywords

spearheads, Bridges, Early Middle Ages, Großer Plöner See, northern Germany

Polish Keywords

groty włóczni, mosty, wczesne średniowiecze, Großer Plöner See, Północne Niemcy

References

Adam von Bremen = Adam von Bremen, Hamburgische Kirchengeschichte, red. B. Schmeidler, Hannover–Leipzig 1917 (Scriptores Rerum Germanicarum in usum scholarum ex Monumentis Germaniae Historicis Separatim, Editi 2).

Helmold = Helmolda Kronika Słowian, tłum. wg J. Matuszewski, Warszawa 1974.

Anders J. (2007), Die slawenzeitlichen Flussfunde Nordostdeutschland als Hinweise auf Verkehrswege, „Siedlungsforschnung. Archäologie – Geschichte – Geographie”, 25, s. 319–328.

Anders J. (2013), Früh- und hochmittelalterliche Flussfunde in Norddeutschland. Das Material aus Peene, Recknitz, Tollense und Trebel und seine siedlungsgeschichtliche Einbindung, Verlag Dr. Rudolf Habelt GmbH, Bonn (Studien zur Archäologie Europas, 19).

Arbman H. (1937), Schweden und das Karolingische Reich. Studien zu den Handelsverbindungen des 9. Jahrhunderts, Wahlström & Widstrand, Stockholm.

Bleile R. (2011), Zur Funktion slawischer Inselsiedlungen im 10. Jahrhundert, [w:] F. Birmann, T. Kersting, A. Klammt (red.), Der Wandel um 1000. Beiträge der Sektion zur Slawischen Frühgeschichte der 18. Jahrestagung des Mittel- und Ostdeutschen Verbandes für Altertumsforschung in Greifswald, 23. bis 27. März 2009, Langenweissbach Beier & Beran, Langenweissbach (Beiträge zur Ur- und Frühgeschichte Mitteleuropas, 60), s. 63–83.

Bleile R., Müller U., Dörfler W., Huber F., Lüth P., Reese I., Wieckowska M. (2010), Funktionen von Inseln in der limnischen Kulturlandschaft Nordeutschland – Vorbericht zu einem interdisziplinären Forschungsprojekt an der Christian-Albrechts-Universität zu Kiel, „Nachrichtenblatt Arbeitskreis Unterwasserarchäologie”, 16, s. 25–29.

Chudziak W., Kaźmierczak R., Niegowski J. (2011), Podwodne dziedzictwo archeologiczne Polski. Katalog stanowisk (2006–2009), Wydawnictwo Fundacji Amicus Universitatis Nicolai Copernici; Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń.

Chudziak W., Kaźmierczak R., Niegowski J. (2016), Podwodne dziedzictwo archeologiczne Polski.: Katalog stanowisk (2011–2015), Wydawnictwo Fundacji Amicus Universitatis Nicolai Copernici; Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń.

Dörfler W. (2009), Seespiegelschwankungen des Großen Plöner Sees im Lichte alter und neuer Daten, [w:] U. Müller, S. Kleingärtner, F. Huber (red.), Zwischen Nord- und Ostsee 1997–2007. Zehn Jahre Arbeitsgruppe für maritime und limnische Archäologie (AMLA) in Schleswig-Holstein, Verlag Dr. Rudolf Habelt, Bonn, s. 143–155.

Fraesdorf D. (2005), Der barbarische Norden. Vorstellungen und Fremdheitskategorien bei Rimbert, Thietmar von Merseburg, Adam von Bremen und Helmold von Bosau, De Gruyter, Berlin (Orbis mediaevalis. Vorstellungswelten des Mittelalters, 5), https://doi.org/10.1524/9783050048451

Hollnagel A., Schoknecht U. (1956), Die Burgwallinsel bei Vipperow, Kries Röbel, „Bodendenkmalpflege in Mecklenburg”, 1954, s. 121–142.

Kempke T. (1991), Starigard/Oldenburg. Hauptburg der Slawen in Wagrien. III. Die Waffen des 8.–13. Jahrhunderts, Wachholtz, Neumünster (Offa-Bücher, 73).

Kempke T. (1992), Slawen in Ostholstein. Ausgrabungen in Bosau am Plöner See, [w:] Der Vergangenheit auf der Spur. Archäologische Siedlungsforschung in Schleswig-Holstein, Wachholtz, Neumünster, s. 141–165.

Kola A., Wilke G. (1975), Produkcja grotów bełtów do kuszy w średniowieczu w świetle współczesnych prób eksperymentalnych, „Acta Universitatis Nicolai Copernici. Archeologia”, 5, s. 161–181.

Müller U. (2011), Olsborg – eine Inselsiedlung um das Jahr 1000, [w:] F. Birmann, T. Kersting, A. Klammt (red.), Der Wandel um 1000: Beiträge der Sektion zur Slawischen Frühgeschichte der 18. Jahrestagung des Mittel- und Ostdeutschen Verbandes für Altertumsforschung in Greifswald, 23. bis 27. März 2009, Langenweissbach Beier & Beran, Langenweissbach (Beiträge zur Ur- und Frühgeschichte Mitteleuropas, 60), s. 85–96.

Müller-Wille M. (1999), Opferkulte der Germanen und Slawen, Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Sttutgart (Archäologie in Deutschland. Sonderheft).

Nadolski A. (1954), Studia nad uzbrojeniem polskim w X, XI i XII wieku, Łódzkie Towarzystwo Naukowe, Łódź.

Petersen J. (1919), De norske vikingesverd. En typologisk-kronologisk studie over vikingetidens vaaben, J. Dybwad, Kristiania.

Sankiewicz P. (2018), Katalog broni drzewcowej, [w:] P. Sankiewicz, A.M. Wyrwa (red.), Broń drzewcowa i uzbrojenie ochronne z Ostrowa Lednickiego, Giecza i Grzybowa, Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy, Lednica (Biblioteka Studiów Lednickich, 1), s. 147–215.

Schmidt V. (1989), Drense. Ein Hauptburg der Ukrane, Deutscher Verlag der Wissenschaften, Berlin (Beiträge Ur- und Frühgeschichte, Bezirk Rostock, Schwerin und Neubrandenburg, 22).

Schuldt E. (1965), Behren-Lübchin. Eine spätslawische Burganlage in Mecklenburg, Akademie- Verlag, Berlin.

Selirand J. (1975), Estnische Gruppe der nordeuropäischen Lanzenspitzen mit damasziertem Blatt, „Toimetised Eesti NSV Teadute Akad. 24. Ühiskonnatea dused”, s. 171–187.

Strzyż P. (2006), Uzbrojenie we wczesnośredniowiecznej Małopolsce, Łódzkie Towarzystwo Naukowe, Łódź (Acta Archaeologica Lodziensia, 52).

Świątkiewicz P. (2002), Uzbrojenie wczesnośredniowieczne z Pomorza Zachodniego, Łódzkie Towarzystwo Naukowe, Łódź (Acta Archaeologica Lodziensia, 48).

Thunmark-Nylén L. (2006), Die Wikingerzeit Gotlands, Bd. III.1–2, Text, Almqvist & Wiksell International, Stockholm.

Westphal H. (2002), Franken oder Sachsen? Untersuchungen an frühmittelalterlichen Waffen, Isensee, Oldenburg (Studien zur Sachsenforschung, 14).

Westphalen P. (2002), Die Eisenfunde von Haithabu, Karl Wachholtz, Neumünster.

Wilke G. (1998), Relikty osadnictwa słowiańskiego w Jeziorze Płońskim Wielkim (Großer Plöner See) w Niemczech w świetle archeologicznych badań podwodnych, [w:] H. Kόćka-Krenz, W. Łosiński (red.), Kraje słowiańskie w wiekach średnich. Profanum i Sacrum. Księga jubileuszowa Z. Hilczer-Kurnatowskiej, Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, Poznań, s. 262–272.

Wilke G. (2005), Helmolds von Bosau „pons longissimus”. Archäologische Unterwasserforschungen bei der Brückenanlagen neben der slawischen und frühdeutschen Burg Olsborg im Grossen Plöner See (Norddeutschland), „Folia Praehistorica Posnaniensia” 13/14, s. 279–292, https://doi.org/10.14746/fpp.2005.13.20

Wilke G. (2006), Próba interpretacji podwodnych odkryć militariów przy rezydencji pierwszych Piastów na Ostrowie Lednickim, [w:] M. Dworaczyk, A.B. Kowalska, S. Moździoch, M. Rębkowski (red.), Świat Słowian wczesnego średniowiecza, Wydawnictwo Instytutu Archeologii i Etnologii PAN, Szczecin–Wrocław, s. 443–455.

Wilke G. (2009), Archäologische Unterwasserforschungen an der spätslawischen Brücke der Insel Olsborg, Kreis Plön, [w:] U. Müller, S. Kleingärtner, F. Huber (red.), Zwischen Nord-und Ostsee 1997–2007. Zehn Jahre Arbeitsgruppe für maritime und limnische Archäologie (AMLA) in Schleswig-Holstein, Verlag Dr. Rudolf Habelt, Bonn, s. 129–142.

Wilke G. (2011), Najstarsze mosty zachodniosłowiańskie z międzyrzecza Łaby i Odry (VIII–X/XI wiek), „Acta Universitatis Nicolai Copernici. Archeologia”, 31, s. 57–125.

Wilke G. (2014), Militaria – broń drzewcowa. Analiza formalno-typologiczna, [w:] A. Kola, G. Wilke (red.), Wczesnośredniowieczne mosty przy Ostrowie Lednickim, t. II, Mosty traktu poznańskiego (Wyniki archeologicznych badań podwodnych prowadzonych w latach 1986–2003), Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas, Kraków, s. 95–134.

Wilke G. (2018), Groty broni drzewcowej z Ostrowa Lednickiego, [w:] P. Sankiewicz, A.M. Wyrwa (red.), Broń drzewcowa i uzbrojenie ochronne z Ostrowa Lednickiego, Giecza i Grzybowa, Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy, Lednica (Biblioteka Studiów Lednickich, 1), s. 33–87.

Ypey J. (1982), Flügellanzen in niederländischen Sammlungen, [w:] G. Krause (red.), Vorund Frühgeschichte des unteren Niederreins. R. Stampfuss zum Gedächtnis, R. Habelt, Bonn, s. 241–267.

First Page

395

Last Page

420

Language

pol

Share

COinS