•  
  •  
 

Acta Universitatis Lodziensis. Folia Iuridica

Polish Title

Prawda kontrolerska

Author ORCID Identifier

https://orcid.org/0000-0002-5149-2055 Murat Leszek

Abstract

Each lawful audit centers on discovering truth. Often times, revealing facts is far from ideal and entails some kind of truth creation, called by the author “the audit truth”. The audit statements of facts create their own normative and semantic reality. The audit truth is always to some degree subjective, uncertain, approximated and simplified. Nonetheless, it does not make it false. Imperfectness of reality’s description is hard to avoid. As such it has to be accepted only if it meets certain standards of discovery and description. The article, by revealing the nature of the audit truth, fills the gap in the literature that so far has been focused on the principle of the material truth as an ideal goal for auditors. The author argues that pursuing truth in audit deserves advanced and systematic studies by audit philosophy.

Polish Abstract

Odkrywanie prawdy to niezbywalna cecha każdej praworządnej kontroli i wyraża się poprzez dążenie do urzeczywistnienia prawdy materialnej. Niemniej jednak ustalanie stanu faktycznego częstokroć odbiega od ideału i wiąże się z pewnego rodzaju kreacją rzeczywistości, którą autor nazywa prawdą kontrolerską. W artykule opisuje charakterystykę owej prawdy, która jak dotąd nie doczekała się naukowego zbadania. Oto dokonywane w trakcie kontroli ustalenia stanu faktycznego tworzą własną rzeczywistość funkcjonującą w przestrzeni normatywno-semantycznej. Prawda kontrolerska jest w mniejszym lub większym stopniu prawdą subiektywną, niepewną, przybliżoną i uproszczoną, co bynajmniej nie oznacza automatycznie jej kłamliwości. Niedoskonałość obrazu faktów to coś nieodzownego i musi zostać zaakceptowane, choć jednocześnie domaga się zachowania poprawności poznania i opisu. Odpowiednią przestrzenią badawczą do podejmowania elementarnych rozważań o granicach kontrolerskiego poznania prawdy jest filozofia kontroli.

Keywords

audit truth, objective truth, substantive truth, formal truth, legal truth, audit philosophy

Polish Keywords

prawda kontrolerska, prawda materialna, prawda obiektywna, prawda formalna, filozofia kontroli, ustalanie stanu faktycznego

References

Ampuła, Dariusz. 2014. „Kontrola i audyt wewnętrzny w jednostce organizacyjnej”. Problemy Techniki Uzbrojenia 4(132): 17–27.

Antoniak, Marcin. 2012. Kontrola rządowa w administracji publicznej. Poradnik dla kontrolujących i kontrolowanych. Warszawa: Wydawnictwo C.H. Beck.

Bolek, Tomasz. Dorota Rosińska. 2012. „Kontrola w administracji rządowej”. Kontrola Państwowa 1: 35–54.

Ciołek, Maciej. 2017. „Professional skepticism in auditing and its characteristics”. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu 474: 33–40.

Dobrowolski, Zbysław. 2003. Teoretyczne podstawy kontroli. Zielona Góra: Wydawnictwo Organon.

Gizbert-Studnicki, Tomasz. 2009. „Prawda w postępowaniu cywilnym”. Państwo i Prawo 7: 5–19.

Heller, Michał. 2015. Moralność myślenia. Kraków: Copernicus Center Press.

Jagielski, Jacek. 2007. Kontrola administracji publicznej. Warszawa: LexisNexis.

Jarzęcka-Siwik, Elżbieta. Bogdan Skwarka. 2011. Najwyższa Izba Kontroli. Komentarz do ustawy o Najwyższej Izbie Kontroli. Warszawa: Wydawnictwo Difin.

Jarzęcka-Siwik, Elżbieta. Bogdan Skwarka. 2012. „Postępowanie kontrolne NIK po nowelizacji – najważniejsze zmiany”. Kontrola Państwowa 4: 23–44.

Jarzęcka-Siwik, Elżbieta. Maciej Berek. Bogdan Skwarka. Zbigniew Wrona. 2018. Najwyższa Izba Kontroli i prawne aspekty funkcjonowania kontroli państwowej. Warszawa: Wydawnictwo NIK.

Jodłowski, Jerzy. Zbigniew Resich. Jerzy Lapierre. Teresa Misiuk-Jodłowska. 1997. Postępowanie cywilne. Warszawa: Wydawnictwo Prawnicze PWN.

Kaczyński, Lech. 2010. „Obowiązki pracowników Najwyższej Izby Kontroli”. Kontrola Państwowa 2 (wydanie specjalne): 77–86.

Kałużny, Stanisław. 2016. Kontrola wewnętrzna. Teoria i praktyka. Warszawa: Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne.

Kowalski, Dariusz. 2017. „Zakaz reformationis in peius w postępowaniu przed komisją rozstrzygającą zastrzeżenia do wystąpienia pokontrolnego NIK”. Kontrola Państwowa 3: 8–36.

Łukowski, Łukasz. Bartosz Żukowski. 2014. „Zasady tzw. ‘prawdy materialnej’ i ‘prawdy formalnej’. Analiza logiczno-filozoficzna i przeglądowa”. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Iuridica 73: 49–61.

Łukowski, Piotr. 2012. Logika praktyczna z elementami wiedzy o manipulacji. Warszawa: Wolters Kluwer.

Murat, Leszek. 2016. „Stosunek kontrolnoprawny – relacje prawne między kontrolującymi a kontrolowanymi”. Kontrola Państwowa 3: 8–21.

Murat, Leszek. 2017. „Zasady kontroli jako szczególne zasady prawa regulujące funkcjonowanie systemu kontroli”. Kwartalnik Prawa Publicznego 4: 37–54.

Murat, Leszek. 2019. „Kryterium gospodarności”. Kontrola Państwowa 12: 10–28.

Najwyższa Izba Kontroli. 2016. Standardy ISSAI 100. ISSAI 200. ISSAI 300. ISSAI 400. Publikacja Międzynarodowej Organizacji Najwyższych Organów Kontroli. Warszawa: Wydawnictwo NIK.

Nawłoka-Bielecki, Czesław. 1991. [Niepublikowany materiał szkoleniowy]. Podstawowe zasady i tryb postępowania kontrolnego. Warszawa.

Nowikowska, Monika. Janusz Cieślak. 2015. „O potrzebie zmian w ustawie o kontroli w administracji rządowej – uwagi de lege ferenda”. Kontrola Państwowa 4: 183–189.

Padrak, Rafał. 2003. „Zasady postępowania kontrolnego Najwyższej Izby Kontroli”. Kontrola Państwowa 2003: 24–52.

Padrak, Rafał. 2012. Postępowanie kontrolne NIK. Komentarz. Wrocław: Presscom.

Podręcznik kontrolera Najwyższej Izby Kontroli. 2002. [Niepublikowany]. Najwyższa Izba Kontroli.

Robaczyński, Wojciech. 2003. „Wybrane zagadnienia postępowania odwoławczego w NIK (Głos w dyskusji na marginesie artykułu R. Padraka)”. Kontrola Państwowa 1: 26–37.

Sordyl, Tomasz. 2019. „Oględziny w postępowaniu kontrolnym”. Przegląd Metodyczny 2: 19–30.

Sordyl, Tomasz. 2019. „Przesłuchanie świadka w postępowaniu kontrolnym”. Przegląd Metodyczny 2: 3–18.

Stępiński, Jerzy. 1969. „Jeszcze o fakcie kontrolnym”. Kontrola Państwowa 3.

Sylwestrzak, Andrzej. 2006. Kontrola administracji publicznej w III Rzeczypospolitej Polskiej. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.

Sztajerwald, Zygmunt. 1969. „W sprawie normatywnego określenia zasad postępowania w procesie kontroli”. Kontrola Państwowa 2.

Szymanek Jarosław. 2006. „O kontroli państwowej – teoretycznie”. Kontrola Państwowa 5.

Szymczak, Mieczysław. Red. 1985. Słownik języka polskiego. Tom III. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Widła, Tadeusz. Dorota Zienkiewicz. 2005. Logika. Warszawa: Wydawnictwo C.H. Beck.

Zajadło, Jerzy. Kamil Zaidler. 2013. Filozofia prawa w pytaniach i odpowiedziach. Warszawa: LexisNexis.

Ustawa z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych (Dz.U. z 2016 r., poz. 561 ze zm.).

Ustawa z dnia 23 grudnia 1994 r. o Najwyższej Izbie Kontroli (Dz.U. z 2019 r., poz. 489 ze zm.).

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz.U. z 2018 r., poz. 1600 ze zm.).

Uchwała Kolegium NIK z dnia 26 października 2016 r., KPK-KPO.000.045.2016. [Niepublikowana].

Uchwała Zespołu Orzekającego Komisji Rozstrzygającej NIK z 16 kwietnia 2015 r., KPK-KPO.443.028.2015. [Niepublikowana].

Uchwała Zespołu Orzekającego Komisji Rozstrzygającej NIK z 8 lipca 2015 r., KPK-KPO.443.123.2015. [Niepublikowana].

Uchwała Zespołu Orzekającego Komisji Rozstrzygającej NIK z 7 października 2015 r., KPK-KPO.443.172.2015. [Niepublikowana].

Uchwała Zespołu Orzekającego Komisji Rozstrzygającej NIK z 21 marca 2016 r., KPK-KPO.443.029.2016. [Niepublikowana].

Uchwała Zespołu Orzekającego Komisji Rozstrzygającej NIK z 25 marca 2016 r., KPK-KPO.443.035.2016. [Niepublikowana].

Uchwała Zespołu Orzekającego Komisji Rozstrzygającej NIK z 23 maja 2016 r., KPK-KPO.443.043.2016. [Niepublikowana].

First Page

17

Last Page

40

Language

pol

Share

COinS
 
 

To view the content in your browser, please download Adobe Reader or, alternately,
you may Download the file to your hard drive.

NOTE: The latest versions of Adobe Reader do not support viewing PDF files within Firefox on Mac OS and if you are using a modern (Intel) Mac, there is no official plugin for viewing PDF files within the browser window.