•  
  •  
 

Acta Universitatis Lodziensis, Folia Biologica et Oecologica

Abstract

The Tomczyce nature reserve is characterized by a degenerated forest vegetation. We assume that the regeneration process was possible to launch after the establishment of the nature reserve in 1968. The vegetation of the Tomczyce forest complex was characterized for the first time by Jakubowska-Gabara (1976) whose studies were taken as a basis of our research. The phytocenoses after 40. years of protection have a greater participation of species with higher trophic and moisture requirements. The regeneration process in communities with pine trees is caused by an expansion of broad-leaved trees and shrubs. Transformation of forest vegetation causes a decrease in cover of thermophilous and heliophilous species. On the other hand, species of oak-hornbeam forests as well as anthropophytes are in expansion. Planning of the protection activities in the nature reserve needs to include these dynamic tendencies of the vegetation.

Keywords

forest regeneration, mixed pine-oak forest, nature protection, Central Poland

References

Adamowski, W., Mędrzycki, P., Łuczaj, Ł. 1998. The penetration of alien woody species into the plant communities of the Białowieża Forest: the role of biological properties and human activities. Phytocoenosis 10 (N.S.) Suppl. Cartogr. Geobot. 9: 211–228.

Barkman, J.J. 1989. A critical evaluation of minimum area concepts. Vegetatio 85: 89–104.

Bernadzki, E., Bolibok, L., Brzeziecki, B., Zajączkowski, J., Żybura, H. 1998. Rozwój drzewostanów naturalnych Białowieskiego Parku Narodowego w okresie od 1936 do 1996 roku. SGGW, Warszawa.

Bomanowska, A., Adamowski, W. 2009. The role of woody species in the secondary succession under monitored conditions (Bialowieza Forest, NE Poland). In: D. Ivanova (ed.), Plant, fungal and habitat diversity investigation and conservation. Proceedings of IV Balkan Botanical Congress, Sofia, 20–26 June 2006. Institute of Botany, Bulgarian Academy of Sciences, Sofia, pp. 291–295.

Brzeziecki, B. 1999. Wzrost żyzności siedlisk: zjawisko pozorne czy rzeczywiste? Sylwan 11: 99–107.

Brzeziecki, B. 2008. Wieloletnia dynamika drzewostanów naturalnych na przykładzie dwóch zbiorowisk leśnych Białowieskiego Parku Narodowego: Pino-Quercetum i Tilio-Carpinetum. In: J. Holeksa (ed.), Zakres, tempo i mechanizmy zmian w przyrodzie terenów chronionych w Polsce. Studia Nat. 54, cz. II: 9–22.

Czerepko, J. 2001. Spontaniczna regeneracja lasu grądowego z lasem sosnowym w Puszczy Białowieskiej jako metoda renaturyzacji. Przegląd Przyrodniczy 12 (3–4): 81–90.

Danielewicz, W., Pawlaczyk, P. 2006. Rola dębów w strukturze i funkcjonowaniu fitocenoz. In: W. BUGAŁA (ed.), Dęby. Nasze Drzewa Leśne 11. Instytut Dendrologii PAN, Poznań – Kórnik, pp. 474–564.

Dölle, M., Bernhardt-Römermann, M., Parth, A., Schmidt, W. 2008. Changes in life history trait composition during undisturbed old-field succession. Flora 203: 508–522.

Dziewolski, J. 1991. Kierunki przemian drzewostanów w parkach narodowych polskich Karpat w warunkach ochrony ścisłej i częściowej. Prądnik Pr. Muz. Szafera 4: 9–26.

Dzwonko, Z. 2007. Przewodnik do badań fitosocjologicznych. Instytut Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego. Wydawnictwo Sorus. Poznań–Kraków.

Ellenberg, H., Weber, H. E., Düll, R., Wirth, W., Werner, W., Paulissen, D. 1992. Zeigerwerte von Pflanzen in Mitteleuropa. Ed. 2. Scripta Geobot. 18: 1–258.

Ellenberg, H. 1988. Vegetation Ecology of Central Europe. Cambridge University Press, Avon.

Faliński, J.B. 2000. The interpretation of contemporary vegetation transformations on the basis of the theories of synanthropisation and syndynamics. In: B. Jackowiak, W. Żukowski (eds), Mechanisms of Anthropogenic Changes of the Plant Cover. Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań, pp. 9–30.

Faliński, J.B. 1966. Próba określenia zniekształceń fitocenozy. System faz degeneracyjnych zbiorowisk roślinnych. Dyskusje fitosocjologiczne (3). Tom XII: 31–43.

Faliński, J.B. 1986. Vegetation dynamics in temperate lowland primeval forests. Ecological studies in Białowieża Forest. Geobotany 8. Dr W. Junk Publishers, Dordrecht/Boston/Lancaster, pp. 1–537.

Godefroid, S., Phartyal, S.S., Weyembergh, G., Koedam, N. 2005. Ecological factors controlling the abundance of non-native invasive black cherry (Prunus serotina) in decidous forest understory in Belgium. Biol. Conserv. 210: 91–105.

Grabda, E. 1935. Brzegi Pilicy pod Tomczycami. Ochr. Przyr., 15: 311–313.

Herbich, J. 1999. Plan ochrony, czyli coś jesteśmy winni przyrodzie. Przegl. Przyr. 10 (1/2): 3–15.

Hereźniak, J. 1992. Amerykańskie drzewa i krzewy na ziemiach polskich. In: M. Ławrynowicz, A.U. Warcholińska (eds), Rośliny pochodzenia amerykańskiego zadomowione w Polsce. Szlakami Nauki 19. Łódzkie Towarzystwo Naukowe, Łódź, pp. 97–150.

Hill, M.O., Gauch, H.G. 1980. Detrended correspondence analysis, an improved ordination technique. Vegetatio 42: 47–58.

Holeksa, J. 2005. Advantages and disadvantages of the strong position of phytosociology for nature conservation in Poland. Ecol. Questions 6: 19–27.

Holeksa, J., Szwagrzyk, J. 2006. Zakres, tempo i mechanizmy zmian w przyrodzie terenów chronionych w Polsce – wprowadzenie. In: J. Holeksa (ed.), Zakres, tempo i mechanizmy zmian w przyrodzie terenów chronionych w Polsce. Studia Nat. 54, cz. I: 7–11.

Jakubowska-Gabara, J. 1976. Zespoły leśne Uroczyska Tomczyce. Acta Univ. Lodz. Zesz. Nauk. Uniw. Łódzkiego. Nauki Mat.-Przyr. Ser. II, z. 2: 109–125.

Jakubowska-Gabara, J. 1993. Recesja zespołu świetlistej dąbrowy Potentillo albae-Queretum Libb. 1933 w Polsce. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.

Jakubowska-Gabara, J. 1995. Szata roślinna rezerwatu „Półboru” oraz jej zmiany w ciągu dziesięciu lat. Acta Univ. Lodz., Folia sozol. 4: 93–122.

Jakubowska-Gabara, J., Woziwoda, B. 2009. Decrease of vascular flora diversity in forest communities connected with invasive Quercus rubra. In: “Vegetation Processes and Human Impact in a Changing World”. Abstracts. 52nd International Symposium IAVS, Chania, Crete (Greece), May 30th – 4the June, p. 179.

Kiedrzyński, M. 2008. The impact of forest management on the flora and vegetation of old oak-stands (An example from The Spała Forests, central Poland). Nat. Conserv. 65: 51–62.

Kienast, F. 1991. Simulated successional characteristic of manager and unmanaged low-elevation forest in central Europe. For. Ecol. Manage. 42 (1–2): 49–61.

Kondracki, J. 2002. Geografia regionalna Polski. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Koop, H. 1989. Forest Dynamics. SILVI–STAR: a comprehensive monitoring system. Springer Verlag. Berlin.

Kowalski, M. 1994. Zmiany składu gatunkowego lasów na tle zmian klimatu w ostatnich dwóch stuleciach. Sylwan 9: 33–43.

Kujawa-Pawlaczyk, J. 1991. Rozprzestrzenianie się i neofityzm Impatiens parviflora DC. w Puszczy Białowieskiej. Phytocoenosis 3 (N.S.) Sem. Geobot. 1: 213–222.

Kurowski, J.K. 2004a. La degeneration et regeneration des phytocenoses forestières: l’exemple de la Pologne Centrale. Natura Mosana 57 (3): 57–76.

Kurowski, J.K. 2004b. The problem of the naturalness of pine forest – case study Jaksonek nature reserve on the Pilica River. In: A. Brzeg, M. Wojterska (eds), Coniferous forest vegetation – differentiation, dynamics and transformations. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu A. Mickiewicza, Poznań, pp. 171–177.

Łaska, G. 2006. Tendencje dynamiczne zbiorowisk zastępczych w Puszczy Knyszyńskiej. Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań.

Matuszkiewicz, J.M. (ed.). 2007. Geobotaniczne rozpoznanie tendencji rozwojowych zbiorowisk leśnych w wybranych regionach Polski. Monografie IGiPZ PAN, 8: 1–980.

Matuszkiewicz, W. 2001. Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Mirek, Z., Piękoś-Mirkowa, H., Zając, A., Zając, M. 2002. Flowering plants and pteridophytes of Poland – a checklist. In: Z. Mirek (ed.), Biodiversity of Poland 1. W. Szafer Insitute of Botany, Polish Academy of Sciences, Kraków.

Mitchell, F.J.G. 2005. How open were European primeval forest? Hypothesis testing using palaeoecological data. J. Ecol. 93: 168–177.

Moore, P.D. 2005. Down to the woods yesterday. Nature 433: 588–589.

Olaczek, R. 1972. Formy antropogenicznej degeneracji leśnych zbiorowisk roślinnych w krajobrazie rolniczym Polski Niżowej. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.

Olaczek, R. 1974. Etapy pinetyzacji grądu. Phytocoenosis 3 (3/4): 201–214.

Olaczek, R. 1998. The synanthropization of plant cover in the protected areas as a scientific and conservation problem. Phytocoenosis 10 (N.S.) Suppl. Cartogr. Geobot. 9: 275–279.

Olaczek, R., Kurzac, M. 1995. Zmiany we florze i roślinności rezerwatu lipowego „Babsk” po trzydziestu latach ochrony. Acta Univ. Lodz., Folia sozol. 4: 123–144.

Olivier, C.D., Larson, B.C. 1996. Forest stand dynamics. John Wiley and Sons, New York.

Orczewska, A. 2000. Anthropogenic Changes in yhe Vegetation of Woodland Islands of the Głubczyce Plateau (Opole Voivodship). In: B. Jackowiak, W. Żukowski (eds), Mechanisms of Anthropogenic changes of the plant cover. Publications of the Department of Plant Taxonomy of the Adam Mickiewicz University in Poznań, 10, pp. 225–234.

tręba, A., Ferchmin, M. 2007. Obce gatunki drzew miarą przekształcenia przyrody Kampinowskiego Parku Narodowego. In: D. Anderwald (ed.), Siedliska i gatunki wskaźnikowe w lasach, część 1. Studia i Materiały Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej R.9. Zesz. 2/3 (16): 234–244.

Paluch, R. 2001. Zmiany zbiorowisk roślinnych i typów siedlisk w drzewostanach naturalnych Białowieskiego Parku Narodowego. Sylwan 145 (10): 73–81.

Pawlaczyk, P. 1999. Złośliwy chichot przyrody, czyli o niebezpieczeństwach planowania. Przegl. Przyr. 10 (1/2): 17–27.

Pawłowski, B. 1977. Skład i budowa zbiorowisk roślinnych oraz metody ich badania. In: W. Szafer, K. Zarzycki (eds), Szata roślinna Polski. Tom 1. PWN, Warszawa, pp. 237–279.

Pickett, S.T.A., White, P.S. (eds). 1985. The ecology of natural disturbance and patch dynamics. Academic Press. New York.

Pielou, E.C. 1975. Ecological diversity. John Wiley and Sons, Inc., New York, NY.

Sierka, E., Chmura, D. 2006. Przemiany zbiorowisk leśnych i ich znaczenie dla ochrony walorów przyrodniczych rezerwatu przyrody “Dolina Żabnika” (Wyżyna Śląska). Chrońmy Przyr. Ojcz. 62 (4): 85–93.

Solon, J. 2007. Przekształcenia borów sosnowych świeżych w Puszczy Augustowskiej. In: J.M. Matuszkiewicz (ed.), Geobotaniczne rozpoznanie tendencji rozwojowych zbiorowisk leśnych w wybranych regionach Polski. PAN IG i PZ. Monografie 8, pp. 176–196.

Spiecker, H., Mielikäinen, K., Köhl, M., Skovsgaard, J.P. (eds.). 1996. Growth Trends in European Forests; EFI Research Report No. 5. Springer. Berlin.

Szafer, W., Zarzycki K. (eds). 1977. Szata roślinna Polski. Tom 2. PWN, Warszawa.

Szczygielski, M. 2007. Zmiana charakterystyki subborealnego boru mieszanego (Serratulo-Pinetum) w Puszczy Piskiej. In: J.M. Matuszkiewicz (ed.), Geobotaniczne rozpoznanie tendencji rozwojowych zbiorowisk leśnych w wybranych regionach Polski. PAN IG i PZ. Monografie 8, pp. 116–128.

Szwagrzyk, J. 1994. Co nauka jest winna ochronie przyrody? Przegl. Przyr. 5 (3/4): 3–16.

Szwagrzyk, J. 1996. Dynamika układów ekologicznych a wzorce naturalności. Przegl. Przyr. 7 (3/4): 29–40.

Szwagrzyk, J. 2000. Rozległe naturalne zaburzenia w ekosystemch leśnych: ich zasięg, character i znaczenie dla dynamiki lasu. Wiad. ekol. 46(1): 3–19.

Tichý, L., Holt, J. 2006. Juice – program for management, classification of ecological data. Program manual. Vegetation Science Group. Masaryk University. Brno.

Tobisch, T., Csontos, P., Rédei, K., Führer, E. 2003. Fehér akác (Robinia pseudoacacia L.) faállományok vizsgálata aljnövényzetük összetétele alapján. Tájökológiai Lapok 1(2): 139–202.

Woziwoda, B. 2007. Identyfikacja i ocena stanu zachowania siedlisk grądowych (kod Natura 2000: 9170) w lasach Polski Środkowej. In: D. Anderwald (ed.), Siedliska i gatunki wskaźnikowe w lasach, część 1. Studia i Materiały Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej R.9. Zesz. 2/3 (16): 59–69.

Zelený, D., Tichý, L. 2006. Unconstrained ordinations in Juice. Institute of Botany and Zoology. Masaryk University, Brno. http://sci.muni.cz/botany/zeleny/ordination

First Page

207

Last Page

227

Language

eng

Included in

Biology Commons

Share

COinS