•  
  •  
 

Acta Universitatis Lodziensis, Folia Biologica et Oecologica

Abstract

This paper contents dynamic tendencies analysis results of Kujawy-Pomerania region (N Poland) for a 20-year time period. Acreage changes as well as structure and species composition transformations of forest and shrub vegetation (associations) and non-forest vegetation (alliances) were evaluated. Main factors influencing on regressive and progressive changes were set out. Analysis was relied on results of geobotanical research and observations of selected objects. Regressive changes were noted for i.a. thermophilous oak forests, dry and fresh coniferous forests, aquatic, halophytic, pasture vegetation, vegetation of Molinion and Cnidion meadows, heaths and xerothermic grasslands. Whereas progressive were observed in case of mixed coniferous forests, mesophytic shrubs, rush and tall herbs vegetation, fresh meadows and some ruderal communities.

Keywords

causes of transformations, ecological processes, plant communities, vegetation dynamics

References

Barabasz, B. 1997. Zmiany roślinności łąk w północnej części Puszczy Niepołomickiej w ciągu 20 lat. Studia Nat., Ser. A 43: 1–99.

Berndt, J., Ceynowa-Giełdon, M. 1988. Zmiany w runie rezerwatu Cisy Staropolskie im. L. Wyczółkowskiego (Wierzchlas) w latach 1953–1982. Ochr. Przyr. 46: 9–34.

Biały, K., Załuski, T. 1994. Rola bobra europejskiego Castor fiber L. w renaturyzacji uregulowanego cieku i przyległego otoczenia. Zesz. Nauk. AR we Wrocławiu 246, Konferencje 3 (1): 21–29.

Bodziarczyk, J., Drajewicz, R. 2007. Dynamika roślinności na opuszczonych polanach Pienińskiego Parku Narodowego. In: J. Holeksa (ed.), Zakres, tempo i mechanizmy zmian w przyrodzie terenów chronionych w Polsce. Studia Nat. 54, cz. I: 13–46.

Brzeg, A., Wojterska, M. 2001. Zespoły roślinne Wielkopolski, ich stan poznania i zagrożenie. In: M. Wojterska (ed.), Szata roślinna Wielkopolski i Pojezierza Południowopomorskiego. Przewodnik sesji terenowych 52. Zjazdu Polskiego Towarzystwa Botanicznego 24–28 września 2001. Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań, pp. 39–110.

Cyzman, W. 1991. mscr. Zróżnicowanie zbiorowisk leśnych i zaroślowych w Kotlinie Toruńskiej i Kotlinie Płockiej. Zakład Taksonomii i Geografii Roślin UMK, Toruń.

Cyzman, W. 2009. Zasięg i natężenie zmian w zespołach leśnych rezerwatu „Olszyny Rakutowskie” w latach 1969–2002. In: K. Kannenberg, H. Szramka (eds), Zarządzanie ochroną przyrody w lasach. Tom III. Wyd. Wyższej Szkoły Zarządzania Środowiskiem w Tucholi, Tuchola, pp. 33–62.

Cyzman, W., Rejewski, M. 1992. Przekształcenia zespołów leśnych w okolicach Jeziora Rakutowskiego w latach 1969–1988. Acta Univ. Nic. Copern., Biologia 40: 121–136.

Cyzman,W., Kannenberg, A. 2008. Zmiany w składzie florystycznym i strukturze zbiorowisk leśnych w wybranych rezerwatach na Kujawach i Pomorzu. In: K. Kannenberg, H. Szramka (eds), Zarządzanie ochroną przyrody w lasach. Tom II. Wyd. Wyższej Szkoły Zarządzania Środowiskiem w Tucholi, Tuchola, pp. 91–108.

Durak, T. 2009. Changes in rich fir-beech forests in the Beskid Niski Mountains during 30 years. In: J. Holeksa, B. Babczyńska-Sendek, S. Wika (eds), The role of geobotany in biodiversity conservation. University of Silesia, Katowice, pp. 141–148.

Ejankowski,W., Kunz, M. 2006. Reconstruction of vegetation dynamics in “Linje” peat-bog (N Poland) using remote sensing method. Biodiv. Res. Conserv. 1–2: 111–113.

Falińska, K. 2004. Ekologia roślin. Wyd. 3. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Grynia, M., Kryszak, A., Kryszak, J. 2009. Transformations of meadows communities in the Obra River valley. In: J. Holeksa, B. Babczyńska-Sendek, S. Wika (eds), The role of geobotany in biodiversity conservation. University of Silesia, Katowice, pp. 149–153.

Herbichowa, M., Wołejko, L. 2004. Torfowiska źródliskowe i przepływowe Polski północnej. In: J. Herbich (ed.), Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Tom 2. Wody słodkie i torfowiska. Ministerstwo Środowiska, Warszawa, pp. 191–195.

Hinterlang, D. 1992. Vegetationsökologie der Weichwasserquellgesellschaften zentraleuropäischer Mittelgebirge. Crunoecia 1: 5–117.

Jagodziński, A. M., Maciejewska-Rutkowska, I. 2005. Flora naczyniowa i roślinność rezerwatu „Ostrów Panieński” koło Chełmna. Parki Nar. Rez. Przyr. 24 (1–4): 61–87.

Jagodziński, A. M., Maciejewska-Rutkowska, I. 2008. Zmiany we florze rezerwatu przyrody „Ostrów Panieński” koło Chełmna. In: J. Holeksa (ed.), Zakres, tempo i mechanizmy zmian w przyrodzie terenów chronionych w Polsce. Studia Nat. 54, cz. II: 121–131.

Jakubowska-Gabara, J. 1993. Recesja zespołu świetlistej dąbrowy Potentillo albae-Quercetum Libb. 1993 w Polsce. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.

Jutrzenka-Trzebiatowski, A. 1999. Wpływ człowieka na szatę leśną Polski północno-wschodniej w ciągu dziejów. Rozprawy i Materiały Ośrodka Badań Naukowych im. W. Kętrzyńskiego w Olsztynie 184: 1–172.

Kaźmierczakowa, R., Grodzińska, K. 2007. Przemiany zbiorowisk naskalnych i kserotermicznych w Pienińskim Parku Narodowym w ciągu ostatnich 35 lat XX wieku. In: J. HOLEKSA (ed.), Zakres, tempo i mechanizmy zmian w przyrodzie terenów chronionych w Polsce. Studia Nat. 54, cz. I: 85–132.

Kępczyński, K., Ceynowa-Giełdon, M. 1988. Roślinność brzeżna Zalewu Koronowskiego w okresie obniżonego poziomu wody w zbiorniku. Acta Univ. Nic. Copern., Biologia 29: 25–51.

Kępczyński, K., Załuski, T. 1977. Obserwacje nad zmianami szaty roślinnej w rejonie oddziaływania Zakładów Azotowych "Włocławek". Acta Univ. Nic. Copern., Biologia 20: 113–125.

Kępczyński, K., Załuski, T. 1988. Przekształcenia wybranych fitocenoz szuwarowych, olsowych, łęgowych i ruderalnych pod wpływem oddziaływania Zakładów Azotowych "Włocławek". Acta Univ. Nic. Copern., Biologia 32: 105–118.

Kępczyński, K., Załuski, T. 1991. Przekształcenia fitocenoz borów sosnowych i mieszanych w pobliżu Zakładów Azotowych "Włocławek". Acta Univ. Nic. Copern., Biologia 38: 3–22.

Kępczyński, K., Zielski, A. 1976. Zmiany w runie zbiorowisk leśnych Pojezierza Brodnickiego pod wpływem turystyki. Phytocoenosis 5 (3/4): 387–396.

Kochanowska, R. 1997. Przyrodnicze konsekwencje regresu gospodarki łąkowej na Pomorzu Zachodnim. Przegl. Przyr. 8 (1–2): 73–76.

Kondracki, J. 2000. Geografia regionalna Polski. Wyd. 2. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Kornaś, J. 1987. Zmiany roślinności segetalnej w Gorcach w ostatnich 35 latach. Zesz. Nauk. Uniwersytetu Jagiellońskiego, Pr. Bot. 15: 7–26.

Kornaś, J., Dubiel, E. 1991. Changes of vegetation of the hay-meadows in the Ojców National Park (S. Poland) during the last 30 years. In: J.B. Faliński (ed.), Vegetation processes as subject of geobotanical maps. Proceedings of XXXIII Symposium of IAVS, Warsaw, April 8-12, 1990. Phytocoenosis 3 (N.S.), Suppl. Cartogr. Geobot. 2, pp. 135–144.

Krasicka-Korczyńska, E. 1996. Regeneracja populacji Senecio paluster (L.) DC. na spalonych łąkach torfowiskowych w dolinie Noteci, czyli krótkie panowanie. Przegl. Przyr. 7 (3-4): 139–144.

Krasicka-Korczyńska, E., Załuski, T., Ratyńska, H., Korczyński, M. 2008. Roślinność siedlisk łąkowych i użytków przyrodniczych w regionie kujawskopomorskim. Podręcznik dla doradców rolnośrodowiskowych. Kujawsko-Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Minikowie, Minikowo.

Kucharski, L. 1999. Szata roślinna łąk Polski Środkowej i jej zmiany w XX stuleciu. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.

Kunz,M., Nienartowicz, A. 2010. Temporal and spatial changes in the distribution of heaths within the city of Toruń according to analysis of cartographic and remote-sensing materials, and field exploration. Ecol. Questions 12: 59–74.

Kurowski, J.K. 1993. Dynamika fitocenoz leśnych w rejonie kopalni odkrywkowej Bełchatów. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.

Kurowski, J. K., Michalska-Hejduk, D. 2007. Tendencje dynamiczne zbiorowisk nieleśnych Kampinoskiego Parku Narodowego. In: J. Holeksa (ed.), Zakres, tempo i mechanizmy zmian w przyrodzie terenów chronionych w Polsce. Część I. Studia Nat. 54, cz. I: 145–157.

Marcysiak, K. 1999. Zbiorowiska zaroślowe jako przejaw dynamiki roślinności na przykładzie Leśnego Parku Kultury i Wypoczynku w Bydgoszczy. Przegl. Przyr. 10 (3–4): 121–127.

Matuszkiewicz, J.M. (ed.) 2007a. Geobotaniczne rozpoznanie tendencji rozwojowych zbiorowisk leśnych w wybranych regionach Polski. Polska Akademia Nauk, Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania im. Stanisława Leszczyckiego, Monografie 8, pp. 1–976.

Matuszkiewicz, J.M. 2007b. Przemiany borów suchych i świeżych w zachodniej części Borów Tucholskich. In: J.M. Matuszkiewicz (ed.), Geobotaniczne rozpoznanie tendencji rozwojowych zbiorowisk leśnych w wybranych regionach Polski. IGiPZ PAN, Monografie 8, pp. 96–116.

Matuszkiewicz, J.M. 2007c. Ogólne kierunki zmian w zbiorowiskach leśnych Polski, ich przyczyny oraz prognoza przyszłych kierunków rozwojowych. In: J. M. Matuszkiewicz (ed.), Geobotaniczne rozpoznanie tendencji rozwojowych zbiorowisk leśnych w wybranych regionach Polski. IGiPZ PAN, Monografie 8, pp. 555–816.

Matuszkiewicz, W. 2005. Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Vademecum geobotanicum. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Michalik, S. 1974. Antropogeniczne przemiany szaty roślinnej Ojcowskiego Parku Narodowego od początków XIX wieku do 1960 roku. Ochr. Przyr. 39: 65–154.

Michalik, S. 1990a. Przemiany roślinności kserotermicznej w czasie 20-letniej sukcesji wtórnej na powierzchni badawczej „Grodzisko” w Ojcowskim Parku Narodowym. Prądnik. Pr. Muz. Szafera 2: 43–52.

Michalik, S. 1990b. Sukcesja wtórna półnaturalnej murawy kserotermicznej Origano-Brachypodietum w latach 1960–1984 wskutek zaprzestania wypasu w rezerwacie Kajasówka. Prądnik. Pr. Muz. Szafera 2: 59–65.

Michalska-Hejduk, D. 2007. Zmiany w składzie gatunkowym łąk trzęślicowych Molinietum caeruleae Kampinoskiego Parku Narodowego w latach 1994–2004. In: J. Holeksa (ed.), Zakres, tempo i mechanizmy zmian w przyrodzie terenów chronionych w Polsce. Studia Nat. 54, cz. I: 159–172.

Nienartowicz, A., Kunz, M., Adamska, E., Boińska, U., Deptuła, M., Gugnacka-Fiedor,W., Kamiński, D., Rutkowski, L. 2010. Relief and changes in the vegetation cover and the flora of the Zadroże Dune near the city of Toruń: Comparison of the conditions in 1948 and 2009. Ecol. Questions 12: 17–49.

Noryśkiewicz, A. 1978. Zbiorowiska roślinne torfowiska Zgniłka oraz zmiany zachodzące w nich pod wpływem gospodarki człowieka, Stud. Soc. Scient. Torun. D, 10 (3): 3–99.

Olaczek R. 1976. Zmiany w szacie roślinnej Polski od połowy XIX wieku do lat bieżących. Zesz. Probl. Post. Nauk Roln. 177: 369–408.

Olaczek, R. 1974. Etapy pinetyzacji grądu. Phytocoenosis 3 (3/4): 201–214.

Paszek, I. (ed.) 2005. mscr. Rezerwat przyrody „Mszar Płociczno”. Plan ochrony na okres 1.01.2006-31.12.2025. VITIS Iwona Paszek, Bydgoszcz.

Ratyńska, H. 2008. Bioróżnorodność użytków zielonych regionu kujawsko-pomorskiego. In: S. Kaczmarek (ed.), Krajobraz i bioróżnorodność. Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego, Bydgoszcz, pp. 106–127.

Rejewski, M. 1981. Roślinność jezior rejonu Laski w Borach Tucholskich. Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń.

Samosiej, L. 1987. Wpływ czynników antropogenicznych na strukturę szaty roślinnej Jeziora Chodeckiego. Acta Univ. Lodz., Folia Bot. 5: 79–107.

Sendek, A. 1981. Analiza antropogenicznych przemian w szacie roślinnej Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego. Pr. Nauk. Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach 457: 1–119.

Sugier, P., Czarnecka, B. 2004. Transformations of aquatic and mire vegetation in catchment areas of selected lakes in the Łęczna-Włodawa Lakeland. In: L. Wołejko, J. Jasnowska (eds), The future of Polish mires. Societas Scientiarum Stetinensis, Agricultural University of Szczecin, Szczecin, pp. 137–141.

Waldon, B., Rapacka-Gackowska, A. 2010. Stan zachowania i problemy ochrony muraw kserotermicznych w dolinach Wisły i Noteci. In: H. Ratyńska, B. Waldon (eds), Ciepłolubne murawy w Polsce – stan zachowania i perspektywy ochrony. Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego, Bydgoszcz, pp. 110–127.

Wilkoń-Michalska, J. 1970. Zmiany sukcesyjne w rezerwacie halofitów „Ciechocinek” w latach 1954-1965. Ochr. Przyr. 35: 25–51.

Wróbel, M. 2007. Dynamika roślinności łąkowej w warunkach stosowania ciągłych zabiegów ochronnych w Pienińskim Parku Narodowym. In: J. Holeksa (ed.), Zakres, tempo i mechanizmy zmian w przyrodzie terenów chronionych w Polsce. Studia Nat. 54, cz. I: 241–264.

Załuski, T. 2002. Changes of vegetation in the "Bielinek" nature reserve. Ecol. Questions 2: 175–180.

Załuski, T., Gawenda, D. 1999. Antropogeniczne przekształcenia grądu Tilio-Carpinetum w warunkach umiarkowanych form gospodarki leśnej w Górznieńsko-Lidzbarskim Parku Krajobrazowym. Przegl. Przyr. 10 (3-4): 111–116.

Załuski, T., Gawenda-Kempczyńska, D., Paszek, I., Puchałka, R. 2005 mscr. Szata roślinna Łąk Bryńskich (woj. warmińsko-mazurskie) – stan zachowania, zagrożenia i projekt czynnej ochrony. Opracowanie wykonane dla Górznieńsko-Lidzbarskiego Parku Krajobrazowego, VITIS Iwona Paszek, Bydgoszcz.

Załuski, T., Gawenda-Kempczyńska, D., Paszek, I., Rapacka-Gackowska, A. 2008. Formation of flora and vegetation on the emerging lake bed of the Rakutowskie Lake. Ecol. Questions 9: 87–92.

Zarzycki, J., Kaźmierczakowa, R. 2007. Przemiany łąk świeżych i pastwisk w Pienińskim Parku Narodowym w ciągu ostatnich 35 lat XX wieku. In: J. Holeksa (ed.), Zakres, tempo i mechanizmy zmian w przyrodzie terenów chronionych w Polsce. Studia Nat. 54, cz. I: 275–304.

Zarzycki, K., Korzeniak, U. 1992. Roślinność łąkowa Pienin i jej przemiany w ostatnim sześćdziesięcioleciu. Pieniny – Przyroda i Człowiek 2: 5–12.

Zarzycki, K., Szeląg, Z. 2006. Red list of the vascular plants in Poland. In: Z. Mirek, K. Zarzycki, W. Wojewoda, Z. Szeląg (eds), Red list of plants and fungi in Poland, Czerwona lista roślin i grzybów Polski. W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, Kraków, pp. 9–20.

Zielony, R. 1988. Form of anthropogenic degeneration of forest associations in the region of Włocławek. Ann. Warsaw Agricult. Univ.–SGGW–AR, For. and Wood Technol. 37: 63–68.

Zielski, A. 1978. Zespoły leśne Pojezierza Brodnickiego oraz wpływ na nie gospodarki leśnej i turystyki. Stud. Soc. Scient. Toruń. D, 10, 4: 3–87.

First Page

75

Last Page

98

Language

eng

Included in

Biology Commons

Share

COinS