•  
  •  
 

Polish Title

Przemiany zespołu osadniczego Bełchatów-Rogowiec pod wpływem eksploatacji złóż węgla brunatnego

Author ORCID Identifier

https://orcid.org/0000-0001-6415-9342 Szmytkie Robert

Abstract

The main objective of this paper is to identify changes in the settlement network in the Bełchatów area, covering both changes to Bełchatów itself and transformations to the local settlement system. A turning point in its history and that of its surroundings was the discovery of large lignite deposits in the vicinity of the village of Piaski in the municipality of Kleszczów at the turn of the 1970s and this contributed to the formation of the settlement complex of Bełchatów-Rogowiec. In the course of the research four main settlement network transformations were identified: settlement changes related to the construction of the open-cast pit and waste areas, the development of Bełchatow as a main service and residential center, the development of the rural commune of Kleszczów as a main labour supply center, and ‘suburbanisation’ in the vicinity of the core area. The analysis of socio-economic transformations in Bełchatów has enabled the pattern of development of the settlement complex to be defined.

Polish Abstract

Głównym celem niniejszej pracy jest identyfikacja zmian sieci osadniczej w rejonie Bełchatowa, obejmująca zarówno zmiany, którym podlegało samo miasto, jak i przemiany w lokalnym układzie osadniczym. Przełomowym momentem w historii miasta i jego okolic było odkrycie dużych pokładów węgla brunatnego w sąsiedztwie wsi Piaski w gminie Kleszczów na przełomie lat 60. i 70. XX w., co przyczyniło się do ukształtowania zespołu osadniczego Bełchatów-Rogowiec. W toku prowadzonych badań zidentyfikowano cztery główne kierunki przekształceń sieci osadniczej: zmiany osadnicze związane z budową odkrywki i zwałowiska, rozwój miasta Bełchatów jako głównego ośrodka usługowo-mieszkaniowego, rozwój gminy wiejskiej Kleszczów jako głównego ośrodka pracy oraz procesy suburbanizacji w otoczeniu obszaru rdzeniowego. Analiza przekształceń społeczno-ekonomicznych w rejonie Bełchatowa umożliwiła określenie schematu rozwoju zespołu osadniczego.

Keywords

settlement complex, settlement network, socio-economic development, Bełchatów Basin

Polish Keywords

zespół osadniczy, sieć osadnicza, rozwój społeczno-gospodarczy, Zagłębie Bełchatowskie

References

Beaujeu‑Garnier, J., Chabot, G. (1971). Zarys geografii miast. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne. Belchatow. Topographische Karte 1 : 25 000 (1940). Pobrane z: http://maps.mapywig.org/m/WIG_maps/series/025K_german/4329_D_Belchatow_1940_BWNG_UL.jpg (15.09.2021).

Bentyn, J. (red.) (2010). 35 lat na rynku. Kopalnia Węgla Brunatnego Bełchatów. Kraków: wydane na zlecenie PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S.A., Oddział Kopalni Węgla Brunatnego Bełchatów.

Brzeziński, K., Gramsz, A. (red.) (2008). Bełchatów. 120 impresji o rozwoju miasta. Łódź: Wydawnictwo Grako.

Ciepiela, D. (2018). Bliżej budowy odkrywki Złoczew w kopalni Bełchatów. Pobrane z: https://www.wnp.pl/gornictwo/blizej-budowy-odkrywki-zloczew-w-kopalni-belchatow,320433.html (25.05.2021).

Długookresowa Strategia Rozwoju Gminy Kleszczów na lata 2016–2030+ (2016). Pobrane z: http://www.bip.kleszczow.pl/res/serwisy/pliki/14245410?version=1.0 (20.04.2018).

Dziewoński, K. (1962). Zagadnienia typologii morfologicznej miast w Polsce. Czasopismo Geograficzne, 33 (4), 441–457.

Elektrownia Bełchatów (2021). Pobrane z: https://pgegiek.pl/Nasze-oddzialy/Elektrownie/Elektrownia-Belchatow (10.01.2021).

Hochman, A., Kołodziejczyk, K., Kula, W., Musielak, W., Ożóg, J. (2000). Kopalnia Węgla Brunatnego Bełchatów, 1975–2000. Od przedsiębiorstwa państwowego do spółki akcyjnej. Bełchatów: tekst na zlecenie Kopalni Węgla Brunatnego Bełchatów S.A.

Kasztelewicz, Z., Sypniowski, S. (2010). Rekultywacja w polskim górnictwie odkrywkowym węgla brunatnego. Górnictwo i Geoinżynieria, 34 (4), 289–304.

Krzysztofik, R. (2009). Interurbacje na terenie Polski w ujęciu geograficzno-historycznym. Geographia. Studia et Dissertationes, 31, 105–125.

Maik, W. (1976). Analiza funkcjonalna sieci osadniczej podregionu kalisko-ostrowskiego. Seria Geografia, 11. Poznań: Wydawnictwo UAM.

Maik, W. (1985). Społeczno-gospodarcze skutki industrializacji w regionie konińskim. W: S. Zajchowska, A. Jasiok,

Z. Kamiński, W. Maik (red.), Człowiek i środowisko w świetle nauk przyrodniczych i nauk społecznych na przykładzie Wielkopolski (s. 19–50). Poznań: Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk.

Maik, W. (1993). Koncepcja lokalnych systemów osadniczych. Założenia i perspektywy badawcze. W: W. Maik (red.), Problematyka lokalnych systemów osadniczych (s. 19–28). Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.

mf (2016). Powstaje najgłębsze jezioro w Polsce. A bogaty Kleszczów będzie kurortem. Pobrane z: http://lodz.wyborcza.pl/lodz/1,35136,19995457,belchatow-buduje-jezioro-najglebsze-w-polsce.html (10.01.2021).

Mittelhäusser, K. (1961). Typy funkcjonalne osiedli wiejskich na podstawie statystyki. Przegląd Zagranicznej Literatury Geograficznej, 2: Nowe kierunki badań osadnictwa wiejskiego, 131–149.

Rogut, D. (red.) (2005). Bełchatów. Szkice z dziejów miasta. Piotrków Trybunalski: Naukowe Wydawnictwo Piotrkowskie.

Sagan, I. (1995). Procesy uprzemysłowienia w powojennej Polsce. Gdańsk: Gdańskie Towarzystwo Naukowe.

Wójcik, M. (2012). Zespół i lokalny system osadniczy – geneza i ewolucja koncepcji w polskiej geografii społeczno-ekonomicznej. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Geographica Socio-Oeconomica, 12, 3–18.

Zagożdżon, A. (1964). Problematyka zespołów osadniczych. Czasopismo Geograficzne, 35 (1), 387–398.

Zagożdżon, A. (1966). Zespoły osadnicze o funkcjach nierolniczych jako forma urbanizacji wsi. W: K. Hryniewicka (red.), Problemy ewolucji układów osadniczych na tle procesów urbanizacyjnych w Polsce (s. 103–127). Warszawa: PWN.

Zagożdżon, A. (1974). Rozwój sieci osadniczej w Legnicko-Głogowskim Okręgu Miedziowym. W: S. Golachowski,

A. Zagożdżon (red.), Dolnośląski Okręg Miedziowy 1960–1970. Początki przemian społeczno-ekonomicznych (s. 201–237). Wrocław–Warszawa: Komitet Badań Rejonów Uprzemysławianych.

Zagożdżon, A. (1975). Układy osadnicze w rejonach uprzemysławianych. Acta Universitatis Wratislaviensis. Prace Geograficzne. Seria B, 237, 73–84.

First Page

107

Last Page

121

Language

pol

Share

COinS
 
 

To view the content in your browser, please download Adobe Reader or, alternately,
you may Download the file to your hard drive.

NOTE: The latest versions of Adobe Reader do not support viewing PDF files within Firefox on Mac OS and if you are using a modern (Intel) Mac, there is no official plugin for viewing PDF files within the browser window.