•  
  •  
 

Polish Title

Emancypacja, feminizm, sufrażyzm w słownikach języka polskiego

Abstract

This article is devoted to names of social movements led by women, such as emancypacja, feminizm and sufrażyzm. It presents history of these words and their derivates in polish language, based on informations obtained from dictionaries – old and new. Author looked into definitions, qualifiers and examples of usage. It helped with establishing chronology and semantic changes of subjected words. Then author evaluated usefulness of dictionaries in this kind of research. It turned out that they can be helpful but don’t give all needed informations.

Polish Abstract

Przedmiotem niniejszego artykułu są nazwy ruchów społecznych mających na celu zabieganie o równouprawnienie kobiet, takich jak emancypacja, feminizm i sufrażyzm. Przybliżone zostały w nim losy tych wyrazów oraz ich derywatów w polszczyźnie na przestrzeni lat. Wykorzystano słowniki języka polskiego, począwszy od dziewiętnastowiecznych, poprzez dwudziestowieczne, aż do współczesnych. Oglądowi poddano przede wszystkim zawarte w nich definicje, ale także kwalifikatory oraz przykłady użycia. Ustalono chronologię badanych pojęć oraz ewolucję znaczenia na przestrzeni lat. Zwrócono także uwagę na liczbę derywatów – na ich przybywanie i zanikanie. Na końcu oceniono przydatność słowników w badaniu losów wyrazów w polszczyźnie, stwierdzając, że możliwe jest wydobycie z nich wielu interesujących informacji. Uzyskanie bardziej szczegółowej wiedzy na temat użycia danego wyrazu wymaga jednak ekscerpcji tekstowej.

Keywords

women’s social movements, emancipation, feminism, suffragism, dictionaries of Polish language

Polish Keywords

nazwy ruchów społecznych kobiet, emancypacja, feminizm, sufrażyzm, słowniki języka polskiego

References

ISJP – Bańko M. (red.), 2000, Inny słownik języka polskiego, t. 1–2, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

PSWP – Zgółkowa H. (red.), 1994–2005, Praktyczny słownik współczesnej polszczyzny, t. 1–50, Poznań: Wydawnictwo „Kurpisz”.

SIJP – Arct M., 1916, Słownik ilustrowany języka polskiego, Warszawa: Wydawnictwo M. Arcta.

SJPDor – Doroszewski W. (red.), 1958–1969, Słownik języka polskiego, t. 1–11, Warszawa: PWN.

SJPSz – Szymczak M. (red.), 1978–1981, Słownik języka polskiego, t. 1–3, Warszawa: PWN.

SW – Karłowicz J., Kryński A., Niedźwiecki W. (red.), 1900–1927, Słownik języka polskiego (tzw. Słownik warszawski), t. 1–8, Warszawa: nakładem prenumeratorów i Kasy im. Mianowskiego.

SWil – Zdanowicz A. (red.), 1861, Słownik języka polskiego (tzw. Słownik wileński), Wilno: M. Orgelbrand.

SWO – Arct M., 1928, Słownik wyrazów obcych, Warszawa: Wydawnictwo M. Arcta.

SWOPWN – Sobol E. (red.), 2002, Słownik wyrazów obcych, Warszawa: PWN.

USJP – Dubisz S. (red.), 2003, Uniwersalny słownik języka polskiego, t. 1–4, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

WSJP – Żmigrodzki P. (red.), 2018, Wielki słownik języka polskiego, Kraków: Instytut Języka Polskiego PAN/LIBRON, https://wsjp.pl (dostęp: 02.02.2020–01.03.2020).

Arct M. (red.), 1916, Słownik ilustrowany języka polskiego, Warszawa: Wydawnictwo M. Arcta.

Arct M. (red.), 1928, Słownik wyrazów obcych, Warszawa: Wydawnictwo M. Arcta.

Bańko M. (red.), 2000, Inny słownik języka polskiego, t. 1–2, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Doroszewski W. (red.), 1958–1969, Słownik języka polskiego, t. 1–11, Warszawa: PWN.

Dubisz S. (red.), 2003, Uniwersalny słownik języka polskiego, t. 1–4, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Karłowicz J., Kryński A., Niedźwiecki W. (red.), 1900–1927, Słownik języka polskiego (tzw. Słownik warszawski), t. 1–8, Warszawa: nakładem prenumeratorów i Kasy im. Mianowskiego.

Małocha-Krupa A., 2009, Wgląd w semantykę i pragmatykę pojęcia feminizm, w: T. Piekot in. (red.), I deologie w słowach i obrazach, Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, s. 293–300.

Małocha-Krupa A., 2018, Feminatywum w uwikłaniach językowo-kulturowych, Wrocław: Oficyna Wydawnicza ATUT – Wrocławskie Wydawnictwo Oświatowe.

Scheller-Boltz D., 2017, Ideologia płci w jednojęzycznych słownikach języka polskiego, „Postscriptum Polonistyczne”, nr 1, s. 163–177.

Sobol E. (red.), 2002, Słownik wyrazów obcych, Warszawa: PWN.

Szymczak M. (red.), 1978–1981, Słownik języka polskiego, t. 1–3, Warszawa: PWN.

Zdanowicz A. (red.), 1861, Słownik języka polskiego (tzw. Słownik wileński), Wilno: M. Orgelbrand.

Zgółkowa H. (red.), 1994–2005, Praktyczny słownik współczesnej polszczyzny, t. 1–50, Poznań: Wydawnictwo „Kurpisz”.

Żmigrodzki P. (red.), 2018, Wielki słownik języka polskiego, Kraków: Instytut Języka Polskiego PAN/LIBRON, https://wsjp.pl (dostęp: 02.02.2020–01.03.2020).

First Page

207

Last Page

2019

Language

pol

Share

COinS