•  
  •  
 

Title

The Lodz historical research center. The past and present

Polish Title

Łódzki ośrodek badań historycznych. Przeszłość i teraźniejszość

Author ORCID Identifier

https://orcid.org/0000-0001-5667-0917 Pomorski Jan

Abstract

The author raises the question of what Polish historiography owes to the Lodz Historical Institute and as a reply, he sketches most important turning points and accomplishments in the 75-year long presence of a study of history at the University of Lodz. Phase one, from 1945 to 1948, was the period when – especially in the first couple of years – Lodz actually assumed the role of a ‘provisional’ capital. It exhibited relative pluralism of the historical community and significant intellectual ferment. Phase two, that lasted until 1956, was the period of Stalini-zation of Polish historiography, that affected the Lodz Historical Institute maybe even to a greater extent than others. Phase three that continued till the end of the 1960s and phase four that spanned over the 1970s, were the periods of ‘normalization’, that is of return towards source studies and creating one’s own academic identity, as well as of ‘stabilization’, when strong faculty base was built. These were also the times when four ‘schools of history’ – recognizable not only from the Polish perspective but also from the European one – started to take shape within the Lodz historical community. These included: the school of ethnohistory, the school of history of historiography, the Lodz school of Byzantinology, and the school of history of diplomacy and international affairs. The achievements of these four schools are subject to a short presentation in this article.

Polish Abstract

Autor stawia pytanie, co zawdzięcza polska historiografia ośrodkowi łódzkiemu, by w odpowiedzi zarysować najważniejsze punkty zwrotne i osiągnięcia w 75-letniej obecności studium historii na Uniwersytecie Łódzkim. Faza pierwsza obejmuje okres 1945–1948, gdy Łódź faktycznie odgrywała – zwłaszcza w pierwszych latach – rolę „zastępczej” stolicy. Cechował ją względny pluralizm środowiska historycznego i duży ferment intelektualny. Faza druga, trwająca do 1956 r., to okres stalinizacji polskiej historiografii, której ośrodek łódzki podlegał może jeszcze w większym stopniu niż inne. Fazy trzecia, trwająca do końca lat sześćdziesiątych, i czwarta, obejmująca lata siedemdziesiąte, to okresy „normalizacji”, czyli powrotu do badań źródłowych i budowania własnej akademickiej tożsamości, oraz „stabilizacji”, czyli zbudowania solidnego zaplecza kadrowego. Wtedy też zaczynają się kształtować w obrębie łódzkiego środowiska historycznego cztery „szkoły historyczne”, rozpoznawalne nie tylko z perspektywy polskiej, lecz także europejskiej: szkoła etnohistorii, szkoła historii historiografii, łódzka szkoła bizantynologii oraz szkoła historii dyplomacji i stosunków międzynarodowych, których dorobek pokrótce jest w artykule omawiany.

Keywords

Lodz school of history of historiography, Lodz school of ethnohistory, Lodz school of international relations and diplomatic history, Lodz school of byzantine studies

Polish Keywords

łódzka szkoła historii historiografii, łódzka szkoła etnohistorii, łódzka szkoła historii stosunków międzynarodowych i dyplomacji, łódzka szkoła bizantynologii

References

Kronika getta łódzkiego / Litzmannstadt Getto 1941–1944, oprac. i red. naukowa J. Baranowski, K. Radziszewska, A. Sitarek, M. Trębacz, J. Walicki, E. Wiatr, P. Zawilski, t. I–V, Łódź 2009.

Kula W., Rozdziałki, do druku poddali N. Assorodobraj-Kula, M. Kula, Warszawa 1996.

Śreniowska K., Moje życie, oprac., wstęp i komentarz R. Stobiecki, J. Kolbuszewska, Łódź 2018.

Adamus J., O kierunkach polskiej myśli historycznej, Łódź 1964.

Anusik Z., Dyplomacja szwedzka wobec kryzysu monarchii we Francji w latach 1787–1792, Łódź 2000.

Anusik Z., Misja polska w Sztokholmie w latach 1789–1795, Łódź 1993.

Banasiak S., Osiągnięcia naukowe i dydaktyczne Instytutu Historii UŁ w latach 1948–1988, „Acta Universitatis Lodziensis”, Folia Historica 31, 1988.

Baranowski B., Kultura ludowa XVII i XVIII wieku na ziemiach Polski środkowej, Łódź 1971.

Baranowski B., Łódź rolnicza (od połowy XVI do początku XIX w.), Łódź 1973.

Baranowski B., O hultajach, wiedźmach i wszetecznicach, Łódź 1978.

Baranowski B., Pożegnanie z diabłem i czarownicą, Łódź 1965.

Baranowski B., Procesy czarownic w Polsce w XVII i XVIII wieku, Łódź 1952.

Baranowski B., Sprawy obyczajowe w sądownictwie wiejskim w Polsce wieku XVII i XVIII, Łódź 1955.

Baranowski B., Życie codzienne małego miasteczka w XVII i XVIII wieku, Łódź 1975.

Baranowski B., Życie codzienne wsi między Wartą a Pilicą w XIX wieku, Warszawa 1969.

Baranowski B., Baranowski K., Pierwsze lata Uniwersytetu Łódzkiego (1945–1949), Łódź 1985.

Baranowski B., Baranowski K., Trudne lata Uniwersytetu Łódzkiego (1949–1956), Łódź 1990.

Bronowski F., Idea gminowładztwa w polskiej historiografii, Łódź 1969.

Brzeziński A.M., Historia państw świata w XX wieku. Grecja, Warszawa 2002.

Brzeziński A.M., Oskar Halecki a Liga Narodów. Poglądy i działalność, Łódź 2016.

Brzeziński A.M., Polska Komisja Międzynarodowej Współpracy Intelektualnej (1924–1939), Łódź 2001.

Brzeziński A.M., Warszawa–Paryż–Genewa. Sojusz polsko-francuski a problem rozbrojenia w dwudziestoleciu międzywojennym (1919–1937), Łódź 1996.

Brzeziński A.M., Zagadnienie bezpieczeństwa zbiorowego w Europie w polityce zagranicznej Francji 1919–1939, Łódź 1992.

Dutkiewicz J., Anglia a sprawa polska w latach 1830–1831, Łódź 1967.

Grabski A.F., Zarys historii historiografii polskiej, Poznań 2000.

Harasimowicz A., Bezpieczeństwo Polski 1918–2004: granice, system międzynarodowy, siła własna, Warszawa 2013.

Harasimowicz A., Dyplomacja brytyjska wobec zagadnienia rozbrojenia 1921–1937, Łódź 1990.

Informator Instytutu Historii, red. S. Banasiak i inni, Łódź 1998.

Instytut Historii, red. Z. Stankiewicz, Łódź 1987.

Jamsheer H.A., Ibn-Chaldun. Muqaddima – historia – historiozofia, Łódź 1998.

Jedynakiewicz K., Osobowość i życie codzienne Tadeusza Kościuszki, Łódź 1996.165

Jeziorny D., Dyplomacja brytyjska wobec koncepcji paktu wschodniego (1933–1935). Analizy, projekty, działania, Łódź 2011.

Jeziorny D., Londyn a spuścizna po monarchii Habsburgów. Sprawa Austrii w koncepcjach i praktyce dyplomatycznej Wielkiej Brytanii (1918–1919), Toruń 2002.

Jeziorny D., Londyn wobec ochrony mniejszości żydowskich w Europie Środkowo-Wschodniej (1918–1919), Łódź 2016.

Kita J., Pytlas S., Profesorowie Uniwersytetu Łódzkiego 1945–1994. Pro memoria, Łódź 1995.

Kita J., Pytlas S., Uniwersytet Łódzki 1945–1995, Łódź 1995.

Kita J., Pytlas S., W służbie nauki. Profesorowie Uniwersytetu Łódzkiego 1945–2004, Łódź 2005.

Kita J., Stobiecki R., Słownik biograficzny historyków łódzkich, Łódź 2000.

Kuchowicz Z., O biologiczny wymiar historii. Książka propozycji, Warszawa 1985.

Kula W., Wokół historii, Warszawa 1988.

„Należę do polskiej szkoły historycznej”. Studia i szkice ofiarowane prof. Jakubowi Goldbergowi z okazji odnowienia doktoratu na Uniwersytecie Łódzkim, red. R. Stobiecki, J. Walicki, Łódź 2010.

Nowinowski S., Jerzy Giedroyć w 1946 roku, Gdańsk 2018.

Nowinowski S., Konstatacje i nadzieje. Dyplomacja czechosłowacka wobec kwestii bezpieczeństwa zbiorowego w Europie (1919–1925), Toruń 2005.

Nowinowski S., Prezydent Ignacy Mościcki, Warszawa 1994.

Pomorski J., Spoglądając w przeszłość… Studia i szkice metahistoryczne, Lublin 2017.

Puś W., Przemysł w majątkach ziemiańskich Królestwa Polskiego 1879–1913, Łódź 2018.

Puś W., Zarys historii Uniwersytetu Łódzkiego 1945–2015, Łódź 2015.

Serejski M.H., Przeszłość a teraźniejszość. Studia i szkice historiograficzne, Wrocław–Warszawa–Kraków 1965.

Sitarek A., „Otoczone drutem państwo”. Struktura i funkcjonowanie administracji żydowskiej getta łódzkiego, Łódź 2015.

Stobiecki R., Historia historiografii. Studium z dziejów tożsamości dyscypliny na przykładzie ośrodka łódzkiego, „Historia@Teoria” 2017, nr 1, s. 108–121.

Stobiecki R., Historia pod nadzorem. Spory o nowy model historii w Polsce (II połowa lat czterdziestych – początek lat pięćdziesiątych), Łódź 1993.

Stobiecki R., Historycy polscy wobec wyzwań XX wieku, Poznań 2014.

Stobiecki R., Łódzki ośrodek badań historii najnowszej na historiograficznej mapie Polski, „Dzieje Najnowsze” 2004, nr 2, s. 3–9.

Stobiecki R., Łódź jako ośrodek badań historiograficznych po 1945 r., [w:] R. Stobiecki, Historiografia PRL. Ani dobra, ani mądra, ani piękna… ale skomplikowana, Warszawa 2007, s. 211–227.

Stobiecki R., Pierwsza Konferencja Metodologiczna Historyków Polskich, [w:] Skryte oblicze systemu komunistycznego. U źródeł zła…, red. R. Bäcker, P. Hübner, Warszawa 1997.166

Stobiecki R., [rec.] W. Puś, Zarys historii Uniwersytetu Łódzkiego 1945–2015, Łódź 2015, „Rocznik Łódzki” 2015, t. LXIII, s. 229–232.

Stobiecki R., [rec.] A. Zysiak, Punkty za pochodzenie. Powojenna modernizacja i uniwersytet w robotniczym mieście, Łódź 2016, „Dzieje Najnowsze” 2017, nr 4, s. 292–296.

Trębacz M., Izrael Lichtenstein. Biografia żydowskiego socjalisty, Łódź 2016.

W służbie historii i społeczeństwa. Dzieje Oddziału Łódzkiego Polskiego Towarzystwa Historycznego 1927–2007, red. A. Szymczak, M. Nartonowicz-Kot, Łódź 2007.

Walicki J., Ruch syjonistyczny w Polsce w latach 1926–1930, Łódź 2005.

Zysiak A., Punkty za pochodzenie. Powojenna modernizacja i uniwersytet w robotniczym mieście, Łódź 2016.

Żurawski vel Grajewski R., Działalność księcia Adama Jerzego Czartoryskiego w Wielkiej Brytanii (1831–1832), Warszawa 1999.

Żurawski vel Grajewski R., Ognisko permanentnej insurekcji. Powstanie 1846 r. i likwidacja Rzeczypospolitej Krakowskiej w „dyplomacji” Hotelu Lambert wobec mocarstw europejskich (1846–1847), Kraków–Łódź 2018.

Żurawski vel Grajewski R., Ostatnie polskie miasto. Rzeczpospolita Krakowska w „dyplomacji” Hotelu Lambert wobec Wielkiej Brytanii (1831–1845), Kraków– Łódź 2018.

Żurawski vel Grajewski R., Pojedynek za kulisami wielkiej dyplomacji. Księżna Dorothea Lieven wobec Polski i Polaków, Warszawa 2005.

Żurawski vel Grajewski R., Wielka Brytania w „dyplomacji” księcia Adama Jerzego Czartoryskiego wobec kryzysu wschodniego (1832–1841), Warszawa 1999.

First Page

143

Last Page

167

Language

pol

Share

COinS