•  
  •  
 

Acta Universitatis Lodziensis Folia Litteraria Polonica

Abstract

This article concerns the influence of the most famous Polish poem for children: Lokomotywa by Julian Tuwim, particularly in three “Holocaust” paraphrases of this work, written by children in the ghetto and the concentration camps – the poems Lokomotywa by Jerzy Ogórek, Pociągu świst by Jerzy Orłowski, and especially Bełżec by Janka Hescheles.

Keywords

Julian Tuwim, Janka Heschele, Locomotive, Locomotive (to Bełżec)

References

Antologia poezji dziecięcej, selection and compilation by J. Cieślikowski, edition 3 corrected and extended, Ossolineum, Wroclaw 1991.

Borwicz (Boruchowicz) Michał Maksymilian, Literatura w obozie, Centralna Żydowska Komisja Historyczna przy C.K. Żydów Polskich, Oddział w Krakowie, Cracow 1946.

Borwicz Michał, Spod szubienicy w teren, Księgarnia Polska w Paryżu, Paris 1980.

Borys Władysława, Odkrywanie piękna “Lokomotywy”, “Życie Szkoły” 1988, issue 11.

Broniewska Janina, Tuwim dla dzieci, “Wiadomości Literackie” 1938, issue 14.

Broniewski Władysław, Parowóz, “Świerszczyk” 1946, issue 27 (reprint: Broniewski Władysław, Dla małych dzieci, Czytelnik, Warsaw 1951).

Cieślak Tomasz, O Holokauście. “Jeszcze” Wisławy Szymborskiej, in: W poszukiwaniu ostatecznej tajemnicy. Szkice o polskiej literaturze XX wieku i najnowszej, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Lodz 2009.

Cieślikowski Jerzy, Bajeczka dziecięca. (Próba określenia gatunku), in: Kim jesteś Kopciuszku, czyli o problemach współczesnej literatury dla dzieci i młodzieży, S. Aleksandrzak (ed.), Nasza Księgarnia, Warsaw 1968.

Cieślikowski Jerzy, Najbardziej popularny wiersz Tuwima, “Odra” 1977, issue 1.

Cieślikowski Jerzy, Wstęp, in: Antologia poezji dziecięcej, selected and compiled by J. Cieślikowski, edition 3 corrected and extended, Ossolineum, Wroclaw 1991.

Czy jest nadzieja? Wiersze polskie z Bergen-Belsen / Gibt es noch Hoffnung? Polnische Gedichte aus Bergen-Belsen, collected and compiled by K. Liedke, translated from Polish by K. Lipiński, Fundacja Dolnosaksońskie Miejsca Pamięci & Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, Celle–Warsaw 2007.

Dokumenty zbrodni i męczeństwa, M.M. Borwicz, N. Rost, J. Wulf (eds.), Centralny Komitet Żydów Polskich, Cracow 1945.

Famulska-Ciesielska Karolina, Żurek Sławomir Jacek, Literatura polska w Izraelu. Leksykon, Wydawnictwo Austeria Klezmerhojs, Cracow–Budapest 2012.

Ficowski Jerzy, Krajobraz pośmiertny, in: Odczytanie popiołów. Wiersze, Pogranicze, London 1979.

Fogelbaum Marek, Rumkowski w stylu lokomotywy, http://www.muzhp.pl/aktualnosci/238/glos-z-lodzkiego-getta.html [accessed on: 10.11.2013].

Frajlich Anna, Lokomotywa, “Tygodnik Powszechny” 1999, issue 8 (reprint: Frajlich Anna, W słońcu listopada, Wydawnictwo Literackie, Cracow 2000).

Głowiński Michał, Świadectwa i style odbioru, in: Style odbioru. Szkice o komunikacji literackiej, Wydawnictwo Literackie, Cracow 1977.

Głowiński Michał, Wisławy Szymborskiej ballada o Zagładzie, in: Lustra historii. Rozprawy i eseje ofiarowane Profesor Marii Żmigrodzkiej z okazji pięćdziesięciolecia pracy naukowej, M. Kalinowska, E. Wiślak (eds.), IBL, Warsaw 1998.

Grabowski Dominik, Dlaczego?, “Poezja i Dziecko” 2004, issue 4.

Grabowski Stanisław, Wiersze dla dzieci Juliana Tuwima 1919–1939, “Poezja i Dziecko” 2003, issue 3.

Hescheles Janina, Nie płacz, płacz to poniżenie w nieszczęściu i szczęściu, in: J. Iwaszkiewicz, Wtedy kwitły forsycje, edition II, Wydawnictwo Bis, Warsaw 1993.

[Hescheles Janina], Oczyma dwunastoletniej dziewczyny, Centralny Komitet Żydów Polskich, Cracow 1946.

Heszeles Janka [Hescheles Janina], Bełżec, ms, the archives of Beit Lohamei Haghetatot w Izraelu (ref. no. 10066); reprints: Pieśń ujdzie cało…. Antologia wierszy o Żydach pod okupacją niemiecką, compilation and introduction by M.M. Borwicz, Centralna Żydowska Komisja Historyczna w Polsce, Warsaw–Lodz–Cracow 1947; Poezja Polski Walczącej 1939–1945. Antologia, compiled by J. Szczawiej, preface by K. Rusinek, vol. 1, PIW, Warsaw 1974; “Kamena” 1983, issue 8; K. Strzelewicz, Polskie wiersze obozowe i więzienne 1939–1945. W archiwum Aleksandra Kulisiewicza, Krajowa Agencja Wydawnicza, Cracow 1984; Ocalone we wspomnieniach. Wspomnienia byłych więźniów politycznych hitlerowskich więzień i obozów koncentracyjnych, A. Marcinek-Drozdalska(ed.), Koszalińska Biblioteka Publiczna im. Joachima Lelewela, Koszalin 2011.

Heszeles Janka [Hescheles Janina], Bełżec, in: Hiob 1943. Ein Requiem für das Warschauer Getto, selected and compiled by K. Wolff, Evangelische Verlagsanstalt, Berlin 1983.

Hiob 1943. Ein Requiem für das Warschauer Getto, selected and compiled by K. Wolff, Evangelische Verlagsanstalt, Berlin 1983.

Hochberg-Mariańska Maria, [introduction], in: [J. Hescheles], Oczyma dwunastoletniej dziewczyny, Centralny Komitet Żydów Polskich, Cracow 1946.

Iwaszkiewicz Joanna, Wtedy kwitły forsycje, edition II, Wydawnictwo bis, Warsaw 1993.

Ja kabareciarz. Marian Hemar – od Lwowa do Londynu, compiled by A. Mieszkowska, Warszawskie Wydawnictwo Literackie Muza, Warsaw 2006.

Keff Bożena, Tango łez śpiewajcie Muzy, czyli czym jest zawartość tej książki, in: Tango łez śpiewajcie Muzy. Poetyckie dokumenty Holokaustu, introduction and compilation by B. Keff, Żydowski Instytut Historyczny, Warsaw 2012.

Kuczyńska-Koschany Katarzyna, “Lokomotywa” Tuwima: wariacje i konteksty (od wiersza dla dzieci do wiersza o Zagładzie), “Polonistyka” 2012, issue 1.

Łętocha Barbara, “Chwila”. Gazeta Żydów lwowskich, http://www.lwow.com.pl/rocznik/chwila.html [accessed on: 9.11.2013].

Łysiak Wojciech, Wielka kontestacja. Folklor polityczny w PRL, PSO, Poznan 1998.

Międzyrzecki Artur, Romanca, in: Nieskończona przejrzystość. Nowe wiersze (1987–1997) i wybór wierszy dawnych, Znak, Cracow 1997.

Moczulski Leszek Aleksander, Stara lokomotywa, “Przekrój” 1993, issue 49.

Morawiec Arkadiusz, Wstęp, in: L. Weliczker, Brygada śmierci (Sonderkommando 1005). Pamiętnik, Ośrodek “Brama Grodzka – Teatr NN”, Lublin 2012.

Obertyńska Beata, W bydlęcym wagonie, in: Gułag polskich poetów. Od Komi do Kołymy. Wiersze, selection and preface by. N. Taylor-Terlecka, Polska Fundacja Kulturalna, London 2000.

Ocalone we wspomnieniach. Wspomnienia byłych więźniów politycznych hitlerowskich więzień i obozów koncentracyjnych, A. Marcinek-Drozdalska (ed.), Koszalińska Biblioteka Publiczna im. Joachima Lelewela, Koszalin 2011.

Ogórek Jerzy, Lokomotywa, in: Tango łez śpiewajcie Muzy. Poetyckie dokumenty Holokaustu, B. Keff (ed.), Żydowski Instytut Historyczny, Warsaw 2012.

Orłowski Jerzy, Pociągu świst, in: Czy jest nadzieja? Wiersze polskie z Bergen-Belsen / Gibt es noch Hoffnung? Polnische Gedichte aus Bergen-Belsen, collected and compiled by K. Liedke, translated from Polish by K. Lipiński, Fundacja Dolnosaksońskie Miejsca Pamięci & Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, Celle–Warsaw 2007.

Pankowski Marian, Podróż rodziców mej żony do Treblinki, “Dialog” 2003, issue 12.

Pieśń ujdzie cało…. Antologia wierszy o Żydach pod okupacją niemiecką, compilation and introduction by M.M. Borwicz, Centralna Żydowska Komisja Historyczna w Polsce, Warsaw–Lodz–Cracow 1947.

“Poezja i Dziecko” 2004, issue 4 (bloki wierszy: Wariacje na temat; Mogę wiersz napisać o lokomotywie…).

Poezja Polski Walczącej 1939–1945. Antologia, compilation by J. Szczawiej, preface by K. Rusinek, vol. 1, PIW, Warsaw 1974.

Prutkowski Józef, Stoi na stacji lokomotywa…, “Trybuna Wolności” 1950, issue 43.

Prutkowski Józef, Wiosenne kłopoty, “Głos Koszaliński” 1955, issue 79.

Reder Rudolf, Komory gazowe, in: Dokumenty zbrodni i męczeństwa, M.M. Borwicz, N. Rost, J. Wulf (eds.), Centralny Komitet Żydów Polskich, Cracow 1945.

Różewicz Tadeusz, Nożyk profesora, in: Nożyk profesora, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wroclaw 2001.

Rzymowski Wincenty, Tuwim-polonizator, “Ilustrowany Dziennik Ludowy” 1938, issue 360.

Semenowicz Halina, Poetycka twórczość dziecka, Nasza Księgarnia, Warsaw 1979.

Stradecki Jan, Julian Tuwim. Bibliografia, PIW, Warsaw 1959.

Strzelewicz Konrad, Polskie wiersze obozowe i więzienne 1939–1945. W archiwum Aleksandra Kulisiewicza, Krajowa Agencja Wydawnicza, Cracow 1984.

Szabłowska-Zaremba Monika, “Tragarz pamięci” – rzecz o Stanisławie Wygodzkim, in: Ślady obecności, S. Buryła, A. Molisak (eds.), Universitas, Cracow 2010.

Szymborska Wisława, Jeszcze, in: Wołanie do Yeti, Wydawnictwo Literackie, Cracow 1957.

Szymborska Wisława, Transport Żydów 1943, “Dziennik Literacki” 1948, issue 17.

Tango łez śpiewajcie Muzy. Poetyckie dokumenty Holokaustu, introduction and compilation by B. Keff, Żydowski Instytut Historyczny, Warsaw 2012.

Tomasik Wojciech, Ikona nowoczesności. Kolej w literaturze polskiej, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wroclaw 2007.

Tuwim Julian, Lokomotywa, “Wiadomości Literackie” 1936, issue 16.

Tuwim Julian, *** [Krwi, snów, mknień, żądz…], “Maski” 1918, issue 33 (preprint entitled Życie moje: Tuwim Julian, Sokrates tańczący, J. Mortkowicz, Warsaw 1919).

Tuwim Julian, Wiersze dla dzieci, “Wiadomości Literackie” 1935, issue 5.

Tuwim Julian, Lokomotywa. Rzepka (według starej bajeczki). Ptasie radio, Wydawnictwo J. Przeworskiego, Warsaw 1938.

Vogler Henryk, Wagony, “Pismo Literacko-Artystyczne” 1984, issue 4.

Wygodzki Stanisław, Lokomotywa, “Twórczość” 1947, issue 7/8 (reprint in: Wygodzki Stanisław, Pamiętnik miłości, Książka, Warsaw 1948).

Zgrzebny Henryk, “Lokomotywa” czyli Tuwim poprawiony, “Szpilki” 1950, issue 40.

First Page

161

Last Page

178

Language

eng

Share

COinS
 
 

To view the content in your browser, please download Adobe Reader or, alternately,
you may Download the file to your hard drive.

NOTE: The latest versions of Adobe Reader do not support viewing PDF files within Firefox on Mac OS and if you are using a modern (Intel) Mac, there is no official plugin for viewing PDF files within the browser window.