•  
  •  
 

Acta Universitatis Lodziensis Folia Litteraria Polonica

Polish Title

Polska literatura obozowa. Kilka pytań o syntezę, której nie ma

Abstract

The author of the paper wonders why nobody so far has attempted a historical-literary synthesis of Polish literature concerning the concentration camp experience in general, and the labour camp experience in particular, as the latter has an obvious potential for a proto-synthesis. The question is followed by subjective answers that build upon the significance of Tadeusz Borowski’s prose, the uniqueness of the Holocaust, and differences between the records of the camp experience in Poland and abroad. In its central part, the paper points to a certain possibility at our disposal to – irrespective of almost insurmountable obstacles – at least start the aforementioned synthesis. This can be done by the application of the external criteria: historical-geographical (what camps, when and where) and historical-literary, which would include such perspectives and categories as periodization, literary genres and comparative studies.

Polish Abstract

-

Keywords

polish literature on concentration camps, historical and literary synthesis, Tadeusz Borowski, the Holocaust

References

Amiel Irit, Egzamin z Zagłady, Oficyna Bibliofilów, Łódź 1994.

Amiel Irit, Nie zdążyłam, Oficyna Bibliofilów, Łódź 1998.

Amiel Irit, Wdychać głęboko, Świat Literacki, Izabelin 2002.

Appelbaum Anne, Gułag, przeł. Jakub Urbański [rozdz. 1 – Małgorzata Claire Wybieralska], Świat Książki, Warszawa 2005.

Białoszewski Miron, Pamiętnik z powstania warszawskiego, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1970.

Borowski Tadeusz, Pisma w czterech tomach, pod red. Tadeusza Drewnowskiego, Justyny Szczęsnej, Sławomira Buryły, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2003–2005.

Borowski Tadeusz, Utwory zebrane, red. nacz. Jerzy Andrzejewski, t. 3: Krytyka literacka i artystyczna, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1954.

Broszkiewicz Jerzy, Oczekiwanie, Wiedza, Warszawa 1948.

Burkot Stanisław, Proza powojenna 1945–1987, wyd. 2 popr. i uzup., Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1991.

Buryła Sławomir, Proza Tadeusza Borowskiego wobec Holocaustu, „Ruch Literacki” 2004, z. 3, s. 293–307.

Czaplejewicz Eugeniusz, Polska literatura łagrowa, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1992.

Czas ciekawy, czas niespokojny. Z Leszkiem Kołakowskim rozmawia Zbigniew Mentzel, cz. 1, Znak, Kraków 2007.

Czuchnowski Marian, Tyfus, teraz słowiki, Modern Writing, Londyn 1951.

Dakowicz Przemysław, Łączka, Arcana, Kraków 2013.

Drewnowski Tadeusz, Literatura polska 1944–1989. Próba scalenia: obiegi – wzorce – style, wyd. 2 popr. i uzup., Universitas, Kraków 2004.

Drewnowski Tadeusz, Próba scalenia. Obiegi – wzorce – style, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1997.

Drewnowski Tadeusz, Ucieczka z kamiennego świata. O Tadeuszu Borowskim, wyd. 3, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1992.

Drotkiewicz Agnieszka, Paris, London, Dachau, Lampa i Iskra Boża, Warszawa 2004.

Grynberg Henryk, Rysuję w pamięci, a5, Poznań 1995.

Herling-Grudziński Gustaw, Inny świat. Zapiski sowieckie, Czytelnik, Warszawa 1989.

Huelle Paweł, Szczęśliwe dni, w: Huelle Paweł, Pierwsza miłość i inne opowiadania, Puls, Londyn 1996, s. 104–151.

Janion Maria, Wojna i forma, w: Janion Maria, Płacz generała. Eseje o wojnie, Wydawnictwo Sic!, Warszawa 1998, s. 23–126. Pierwodr. artykułu: 1976.

Jastrzębska Jolanta, Imre Kertész – węgierski wariant dyskursu o Holocauście, „Teksty Drugie” 2004, nr 5, s. 152–167.

Kizny Tomasz, Gułag, współpr. Dominique Roynette, wstęp Norman Davies, Siergiej Kowalow, Nicolas Werth, IPN – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, Fundacja Picture Doc, Warszawa 2015.

Kossak Zofia, Z otchłani, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa 1958.

Kossak Zofia, Z otchłani. Wspomnienia z lagru, Wydawnictwo Księgarni Wł. Nagłowskiego, Częstochowa–Poznań 1946.

Kraśniewska Wiktoria, Po wyzwoleniu... (1944–1956), Instytut Literacki, Paryż 1985.

Krupa Bartłomiej, Wspomnienia obozowe jako specyficzna odmiana pisarstwa historycznego, Universitas, Kraków 2006.

Kulesza Dariusz, Dwie prawdy. Tadeusz Borowski i Zofia Kossak wobec obrazu wojny w polskiej prozie lat 1944–1948, Trans Humana, Białystok 2006.

Kulesza Dariusz, W poszukiwaniu istoty rzeczy. Studia i portrety, Alter Studio, Białystok 2015.

Łukowska Anna, Borowski i Szałamow – dwie dole, „Kultura Niezależna” 1989, nr 52, s. 42–64.

Masłowska Dorota, Między nami dobrze jest, w: Masłowska Dorota, Dwa dramaty zebrane, Lampa i Iskra Boża, Warszawa 2010, s. 65–122.

McCarthy Cormac, Sunset Limited. Powieść w formie dramatu, przeł. Robert Sudół, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2013. Pierwodr. amerykańskiego oryginału: 2006.

Morawiec Arkadiusz, „Niech ludzie sądzą”. O dramacie „Stara gwardia” Mieczysława Lurczyńskiego, w: Paryż – Londyn – Monachium – Nowy Jork. Powrześniowa emigracja niepodległościowa na mapie kultury nie tylko polskiej, pod red. Violetty Wejs-Milewskiej i Ewy Rogalewskiej, Trans Humana, Białystok 2009, s. 655–679.

Morcinek Gustaw, Listy spod morwy (Sachsenhausen-Dachau), wyd. 2, Literatura Polska, Katowice 1946.

Morcinek Gustaw, Listy z mojego Rzymu, Biuro Prasowe Biskupa Polowego W.P., Rzym 1946.

Morka Andrzej, Doświadczenie Boga w Gułagu, Wydawnictwo Diecezjalne i Drukarnia Diecezji Sandomierskiej, Sandomierz 2007.

Norwid Cyprian, Pierścień wielkiej damy. Tragedia w 3-ch aktach, ze wstępem Mieczysława Lurczyńskiego, Polski Związek Wychodźctwa Przymusowego, Hanower 1945.

Obertyńska Beata, W domu niewoli, Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa 1991.

Obozy hitlerowskie na ziemiach polskich 1939–1945. Informator encyklopedyczny, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1979.

Pankowski Marian, Z Auszwicu do Belsen. Przygody, Czytelnik, Warszawa 2000.

Pisarze polsko-żydowscy XX wieku. Przybliżenia, pod red. Mieczysława Dąbrowskiego i Aliny Molisak, Elipsa, Warszawa 2006.

Pożegnanie z Tuśką, notowali Krystyna Bratkowska i Michał Cichy, „Gazeta Wyborcza” 1995, nr 24, s. 14–16.

Romanowiczowa Zofia, Łagodne oko błękitu, Libella, Paris 1968.

Romanowiczowa Zofia, Przejście przez Morze Czerwone, Libella, Paris 1960.

Romanowiczowa Zofia, Trybulacje Proboszcza P., Algo, Archiwum Emigracji, Toruń 2001.

Rudnicki Adolf, Szekspir, Książka, Warszawa 1948.

Sandauer Artur, O sytuacji pisarza polskiego pochodzenia żydowskiego w XX wieku (rzecz, którą nie ja powinienem był napisać...), Czytelnik, Warszawa 1982.

Sariusz-Skąpska Izabella, Polscy świadkowie GUŁagu. Literatura łagrowa 1939–1989, wyd. 3, Universitas, Kraków 2012.

Skarga Barbara, Po wyzwoleniu... (1944–1956), wyd. 2 krajowe, W drodze, Poznań 1990.

Sołżenicyn Aleksander, Archipelag GUŁag 1918–1956. Próba analizy literackiej, cz. 1–2, przeł. Michał Kaniowski, Instytut Literacki, Paryż 1974.

Swat-Pawlicka Magdalena, Z inkubatora systemu. Casus muzułmana w systemie koncentracyjnym, „Teksty Drugie” 2004, nr 5, s. 64–77.

Szczęsna Justyna, Tadeusz Borowski – poeta, Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Literacka, Poznań 2002.

Szmaglewska Seweryna, Dymy nad Birkenau, Czytelnik, Warszawa 1945.

„Teksty Drugie” 2004, nr 5.

Tulli Magdalena, Skaza, W.A.B., Warszawa 2006.

Wencel Wojciech, De profundis, Arcana, Kraków 2010.

Werner Andrzej, Zwyczajna apokalipsa. Tadeusz Borowski i jego wizja świata obozów, Czytelnik, Warszawa 1971.

Wojdowski Bogdan, Chleb rzucony umarłym, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1971.

Wojdowski Bogdan, Judaizm jako los, „Puls” 1993, nr 3, s. 67–78.

Żulczyk Jakub, Radio Armageddon, wyd. 2, zm., Świat Książki, Warszawa 2015.

Żulczyk Jakub, Ślepnąc od świateł, Świat Książki, Warszawa 2014.

Żywulska Krystyna, Przeżyłam Oświęcim, Wiedza, Warszawa 1946.

First Page

23

Last Page

41

Language

pol

Share

COinS
 
 

To view the content in your browser, please download Adobe Reader or, alternately,
you may Download the file to your hard drive.

NOTE: The latest versions of Adobe Reader do not support viewing PDF files within Firefox on Mac OS and if you are using a modern (Intel) Mac, there is no official plugin for viewing PDF files within the browser window.