•  
  •  
 

Acta Universitatis Lodziensis Folia Litteraria Polonica

Polish Title

Literackie obrachunki z dzieciństwem na zesłaniu w Związku Sowieckim. Wstępne rozpoznanie

Abstract

The article discusses autobiographical prose of the writers of the war generation, devoted to the problems of deportation into the interior of the Soviet Union during World War II. The considerations include the works published in Poland after 1989: Andrzej Turczyński’s Chłopiec na czerwonym koniu (1991), Piotr Bednarski’s Błękitne śniegi (1996), Andrzej Czcibor-Piotrowski’s Rzeczy nienasycone (1999), Zbigniew Domino’s Syberiada polska (2001) and Tajga. Tamtego lata w Kajenie (2007). The carried out analysis of the literary texts provides the grounds for justification of the thesis that the writers broke with the earlier existing conventions of war writing, referring to the close to the child’s imagination poetics of fairy-tale, parable, dream, mythologisation of reality, and that while showing exiled childhood in the Soviet Union they used very specific topoi (the image of parents, mainly of the mother, the motif of friendship and peer groups, as well as of adventure and initiation).

Polish Abstract

-

Keywords

literature of exile, childhood in the Soviet Union, autobiographical prose, the writers of the war generation

References

Bitka Zbigniew, Wędrowanie do kresu cierpienia. Motywy archetypowe i symboliczne w prozie Jerzego Krzysztonia, Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, Opole 2001.

Bednarski Piotr, Błękitne śniegi, Volumen, Warszawa 1996.

Brzuchowska Zofia, Epos nadziei, „Fraza” 2004, nr 3–4, s. 304–307.

Bujnicki Tadeusz, Obrazy „innego świata” (Losy Polaków w latach 1939–1945 na terytorium ZSRR w emigracyjnej prozie literackiej), „Przegląd Humanistyczny” 1990, nr 4, s. 31–42.

Czaplejewicz Eugeniusz, Polska literatura łagrowa, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1992.

Czcibor-Piotrowski Andrzej, Rzeczy nienasycone, Wydawnictwo W.A.B., Warszawa 1999.

Czerniawski Adam, Fragmenty niespokojnego dzieciństwa, Aneks, Londyn 1995.

Domino Zbigniew, Cedrowe orzechy. Opowiadania syberyjskie, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1974.

Domino Zbigniew, Syberiada polska, Studio Emka, Warszawa 2001.

Domino Zbigniew, Tajga. Tamtego lata w Kajenie, Studio Emka, Warszawa 2007.

Do zobaczenia w filmie, ze Zbigniewem Dominą rozm. Helena Kowalik, „Przegląd” 2007, nr 27, s. 46–47.

Eliade Mircea, Inicjacja, obrzędy, stowarzyszenia tajemne. Narodziny mistyczne, przeł. Krzysztof Kocjan, Znak, Kraków 1997.

Fiut Aleksander, Przypowieść o wtajemniczeniu, w: tenże, Pytanie o tożsamość, Universitas, Kraków 1995, s. 107–120.

Jagodzińska Maria, Rozwój pamięci w dzieciństwie, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2003.

Jamrozek-Sowa Anna, Wojna raz jeszcze. Obrazy II wojny światowej w prozie lat dziewięćdziesiątych. w: Literatura polska 1990–2000, red. Tomasz Cieślak, Krystyna Pietrych, Zielona Sowa, Kraków 2002, t. 2, s. 88–110.

Kornhauser Julian, Samo dzieciństwo jest lekturą, „Dekada Literacka” 1996, nr 2, s. 5.

Krzysztoń Jerzy, Wielbłąd na stepie. Krzyż Południa, Czytelnik, Warszawa 1987.

Kukułcze gniazda po Syberiadzie, ze Zbigniewem Domino rozm. Helena Kowalik, „Przegląd” 2004, nr 44, s. 37–39.

Leszczyński Grzegorz, Dzieciństwo utracone. O prozie wspomnieniowej, w: tenże, Kulturowy obraz dziecka i dzieciństwa w literaturze drugiej połowy XIX i w XX w. Wybrane problemy, Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2006, s. 374–454.

Leszczyński Grzegorz, Gra w dzieciństwo. Proza wspomnieniowa schyłku wieku, w: Pisać poza rok 2000. Studia i szkice literackie, red. Andrzej Lam, Tomasz Wroczyński, Elipsa, Warszawa 2002, s. 227–237.

Moje heretyckie spojrzenie, z Andrzejem Czciborem-Piotrowskim rozm. Grzegorz Leszczyński, „Guliwer” 2001, nr 3, s. 26–30.

Mrożek Sławomir, Małe listy, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1982.

Nawrocki Witold, Sybir poza legendą, „Dziś” 2003, nr 2, s. 121–122.

Nęcka Agnieszka, Perwersja kompensacji. W świecie „dziecięcej” erotyki Andrzeja Czcibora- -Piotrowskiego, w: taż, Cielesne o(d)słony. Dyskursy erotyczne w polskiej prozie po 1989 roku, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2011, s. 73–144.

Niewolak Anna, Epos o polskim losie?, „Fraza” 2001, nr 4, s. 265–268 Orski Mieczysław, Chłopiec z gułagu, „Przegląd Powszechny” 1992, nr 11, s. 340–342.

Paliwoda Agata, „Swoja i obca”. Twórczość literacka Danuty Ireny Bieńkowskiej, Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów 2015.

Rabizo-Birek Magdalena, Syberyjski apokryf, czyli apostoł Piotr i jego drużyna, „Twórczość” 1997, nr 7, s. 107–109.

Rąbkowska Ewelina, Potrzeba początku: kategoria dzieciństwa w polskiej współczesnej prozie wspomnieniowej (1987–2014), Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich, Warszawa 2015.

Rosner Katarzyna, Narracja, tożsamość i czas, Universitas, Kraków 2003.

Sariusz-Skąpska Izabella, Polscy świadkowie GUŁagu. Literatura łagrowa 1939–1989, Universitas, Kraków 2002.

Sylwetki pisarzy słupskich. Andrzej Turczyński. Bio-bibliografia, oprac. Alicja Świetlicka, Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich, Miejska Biblioteka Publiczna im. Marii Dąbrowskiej, Słupsk 2003.

Szóstak Anna, Między mitem a rzeczywistością. Topos dzieciństwa w prozie polskiej po roku 1989, Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego, Zielona Góra 2012.

Theiss Wiesław, Tułacze dzieci 1940–1945, w: Zniewolone dzieciństwo. Socjalizacja w skrajnych warunkach społeczno-politycznych, Żak, Warszawa 1996, s. 33–114.

Turczyński Andrzej, Chłopiec na czerwonym koniu, w: Turczyński Andrzej, Tryptyk ruski, Orthdruk, Białystok 1998, s. 87–195.

Tyborczyk Jan, Andrzej Turczyński. „Tryptyk ruski”, „Akant” 1999, nr 11, s. 25–27.

Współcześni polscy pisarze i badacze literatury. Słownik biobibliograficzny, red. Jadwiga Czachowska, Alicja Szałagan, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, t. 2, Warszawa 1994.

First Page

119

Last Page

139

Language

pol

Share

COinS
 
 

To view the content in your browser, please download Adobe Reader or, alternately,
you may Download the file to your hard drive.

NOTE: The latest versions of Adobe Reader do not support viewing PDF files within Firefox on Mac OS and if you are using a modern (Intel) Mac, there is no official plugin for viewing PDF files within the browser window.