•  
  •  
 

Acta Universitatis Lodziensis Folia Litteraria Polonica

Abstract

The limiting of personal freedom in interwar Italy resulted directly from the fascist approach to the state-individual relationship. The idea of leaving the citizens the broadest individual freedom, and limiting state law activities to the minimum was completely alien to fascist ideologies. The goal of the article was to consider how the problem of freedom in a fascist state was treated by right-wing supporters of that ideology in Poland. For the analysis, I use, e.g. the journalism of W. Jabłonkowski (Amica Italia), R. Rybarski (articles published in Myśl Narodowa), A. Łaszowski (Analiza łez krokodylich), K. Zbyszewski (a column series Ryżową szczotką), A. Nowaczyński (Sempre avanti), J. Waldorff (Sztuka pod dyktaturą), and F. Goetel (Pod znakiem faszyzmu). As the interpretative context, I also used the poetry of A.M. Swinarski, and a play by Nowaczyński entitled Cezar i człowiek.

Keywords

fascism, nationalism, ideology, freedom, interwar period

References

Amica Italia. Polscy prawnicy wobec włoskiego faszyzmu 1922–1939. Wybór pism, Maciej Marszał (ed.), Księgarnia Akademicka, Krakow 2004.

As [Antoni Słonimski], “Sztuki o Koperniku i Villonie”, Wiadomości Literackie 1937, issue 26, p. 5.

Bednarczuk Monika, “Metafory faszyzmu (o polskich konceptualizacjach włoskiej doktryny)”, Przegląd Humanistyczny 2011, issue 1, pp. 17–31.

Berlin Isaiah, Dwie koncepcje wolności i inne eseje, J. Jedlicki (ed.), trans. H. Bartosiewicz et al., Res Publica, Warsaw 1991.

Borejsza Jerzy Wojciech, Mussolini był pierwszy…, Czytelnik, Warsaw 1989.

Borejsza Jerzy Wojciech, Rzym a wspólnota faszystowska, Książka i Wiedza, Warsaw 1981.

Doktryny polityczne XIX i XX wieku, K. Chojnicka i W. Kozub-Ciembroniewicz (eds.), Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Krakow 2000.

Domagalska Małgorzata, Antysemityzm dla inteligencji? Kwestia żydowska w publicystyce Adolfa Nowaczyńskiego na łamach „Myśli Narodowej” (1921–1934) i „Prosto z mostu” (1935–1939) (na tle porównawczym), Żydowski Instytut Historyczny, Warsaw 2004.

Gentile Emilio, Początki ideologii faszystowskiej (1918–1925), trans. Tomasz Wituch, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warsaw 2011.

Grott Bogumił, Dylematy polskiego nacjonalizmu. Powrót do tradycji czy przebudowa narodowego ducha, Wydawnictwo Von Borowiecky, Warsaw 2014.

Grott Olgierd, Faszyści i narodowi socjaliści w Polsce, Zakład Wydawniczy Nomos, Krakow 2007.

Eatwell Roger, Faszyzm. Historia, trans. Tomasz Oljasz, Dom Wydawniczy Rebis, Poznan 1999.

Estetyka dyskursu nacjonalistycznego w Polsce 1926–1939, U. Schmid (ed.), Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warsaw 2014.

Eysymont Henryk, “O ideał ustroju. Polemika z powodu artykułu ‘Monarchia czy państwo narodowe’”, Myśl Narodowa 1936, issue 19, pp. 291–292.

Faszyzm, in: Encyklopedia białych plam, t. 6, Polskie Wydawnictwo Encyklopedyczne, Radom 2001, pp. 61–122.

Frycz Karol Stefan, “Na widowni”, Myśl Narodowa 1939, issue 18, pp. 265–266.

Goetel Ferdynand, Dzieła wybrane, t. 5: Pisma polityczne. „Pod znakiem faszyzmu” oraz szkice rozproszone 1921–1955, Maciej Urbanowski (ed.), Wydawnictwo Arcana, Krakow 2006.

Jabłonowski Władysław, Amica Italia. Rzecz o faszyzmie. Wrażenia i rozważania, Księgarnia Świętego Wojciecha, Poznan 1926.

Jabłonowski Władysław, “Italia żyjąca”, Myśl Narodowa 1937, issue 19, pp. 292–294.

Jesionowski Alfred, “Zbrojenie kulturalne Italii”, Prosto z mostu 1938, issue 10, p. 7.

Korolec Jan, “Czy słowo zaklęcia będzie wypowiedziane po polsku”, Prosto z mostu 1935, issue 3, p. 4.

Kotowski Albert S., Narodowa Demokracja wobec nazizmu i Trzeciej Rzeszy, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2007.

Kozub-Ciembroniewicz Wiesław, Doktryna i system władzy Włoch faszystowskich na tle porównawczym, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Krakow 2010.

Kwiatkowski Jerzy, Dwudziestolecie międzywojenne, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warsaw 2000.

Lew Anna, “Fascynacja czy akceptacja? Włoski faszyzm w poglądach Władysława Jabłonkowskiego”, in: Narodowa Demokracja XIX–XXI wiek. Dzieje ruchu politycznego, t. 1: Koncepcje – ludzie, Tomasz Sikorski, Adam Wątor (eds.), Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2012.

Łaszowski Alfred, “Analiza łez krokodylich”, Prosto z mostu 1937, issue 47, p. 2.

Łuczycki Zdzisław, Jak ja wyobrażam sobie faszyzm polski, Drukarnia „Ziemiańska”, Lublin 1926.

Marszał Maciej, “Polskie elity wobec włoskiego faszyzmu 1922–1939”, Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio G, Ius 2011, issue 58, pp. 121–137.

Meller Arkadiusz, “‘Sztuka pod dyktaturą’ Jerzego Waldorffa – szkic o relacjach między faszyzmem a kulturą na przykładzie Włoch Benito Mussoliniego”, Historia i Polityka 2009/2010, issue 2/3, pp. 105–121; Akademicka Platforma Czasopism [online:] http://apcz.pl/czasopisma/index.php/HiP/article/view/HiP.2010.007/1357 (accessed on: 10.02.2016).

Nowaczyński Alfred, Cezar i człowiek, Gebethner i Wolff, Warsaw 1937.

Nowaczyński Alfred, “Ofensywa. Caliban zabił Ariela”, Myśl Narodowa 1930, issue 45, p. 715.

Nowaczyński Alfred, “Ofensywa. Sempre Avanti”, Prosto z mostu 1939, issue 10, p. 8.

Peretiakowicz Alfred, Państwo faszystowskie: bilans rządów pięcioletnich, Dom Książki Polskiej, Warsaw 1927.

Piasecki Stanisław, “Trzy morza a nie jedno”, Prosto z mostu 1939, issue 27, p. 1.

Piestrzyński Ryszard, “Państwo absolutystyczne i jego zwyrodnienie”, Myśl Narodowa 1933, issue 13, 161–163.

Podemski Piotr, Giovinezza. Młodzież i mit młodości w faszystowskich Włoszech, Wydawnictwo DiG, Warsaw 2010.

Rembieliński Jan, “Na widowni”, Myśl Narodowa 1934, issue 1, pp. 10–11.

Rudnicki Szymon, Obóz Narodowo-Radykalny. Geneza i działalność, Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik”, Warsaw 1985.

Rybarski Roman, “Polityka gospodarcza faszyzmu”, Gazeta Warszawska Poranna 1926, issue 190.

Reprint: Amica Italia. Polscy prawnicy wobec włoskiego faszyzmu 1922–1939. Wybór pism, M. Marszał (ed.), Księgarnia Akademicka, Cracow 2004, pp. 51–58.

Rybarski Roman, “O dyktaturach”, Myśl Narodowa 1927, issue 21, 381–382.

Rybarski Roman, “O państwie policyjnym”, Myśl Narodowa 1933, issue 20, 273–275.

Sondel-Cedarmas Joanna, Nacjonalizm włoski. Geneza i ewolucja doktryny politycznej (1896–1923), Księgarnia Akademicka, Krakow 2013.

Swinarski Artur Maria, Eja! Eja! Alala!, Instytut Wydawniczy „Arena”, Warsaw 1926.

Urbanek Mariusz, Waldorff. Ostatni baron Peerelu, Wydawnictwo Iskry, Warsaw 2008.

Urbanowski Maciej, Oczyszczenie: szkice o literaturze polskiej XX wieku, Wydawnictwo Arcana, Krakow 2002.

Urbanowski Maciej, Od Brzozowskiego do Herberta. Studia o ideach literatury polskiej XX wieku, Wydawnictwo LTW, Warsaw 2013.

Waldorff Jerzy, “Sztuka pod dyktaturą. Architektura”, Prosto z mostu 1938, issue 8, p. 2.

Waldorff Jerzy, “Sztuka pod dyktaturą. Caffe Greco”, Prosto z mostu 1938, issue 14, p. 2.

Waldorff Jerzy, “Sztuka pod dyktaturą. D’Annunzio – Marinetti”, Prosto z mostu 1937, issue 55, p. 3.

Waldorff Jerzy, “Sztuka pod dyktaturą. Muzyka”, Prosto z mostu 1937, issue 57/58, p. 12.

Waldorff Jerzy, “Sztuka pod dyktaturą. Rzeźba włoska”, Prosto z mostu 1938, issue 6, p. 3.

Waldorff Jerzy, “Sztuka pod dyktaturą. Teatr włoski”, Prosto z mostu 1938, issue 17, p. 3.

Zbyszewski Karol, “Ryżową szczotką. Blok zdrowego sensu”, Prosto z mostu 1938, issue 39, p. 8.

First Page

25

Last Page

48

Language

eng

Share

COinS
 
 

To view the content in your browser, please download Adobe Reader or, alternately,
you may Download the file to your hard drive.

NOTE: The latest versions of Adobe Reader do not support viewing PDF files within Firefox on Mac OS and if you are using a modern (Intel) Mac, there is no official plugin for viewing PDF files within the browser window.