•  
  •  
 

Acta Universitatis Lodziensis Folia Litteraria Polonica

Abstract

„If these letters are to be found by someone after my death, I will be brought into disrepute (…)” – wrote Witkacy to Jadwiga and he reminded his wife of destroying all the letters she receives from him. The question what and why could put the artist in disgrace seems fundamental and not so simple as one could assume. In order to find answer to this question I analyze letters in reference to Witkacy’s theory of Pure Form. According to Marshall Berman, the elements of antimodernity in modernism, i.e. an art which strived for originality and innovation, were of utmost importance because due to them the artist keeps his identity. Witkacy, an artist from the provinces, who wished to become an artist fitting modern West European art, and who tailored his theory of Pure Form to that, did not express his anti-modernist resistance directly. His resistance is visible in creating low, carnal, trivial and autobiographic forms – brought into disrepute from the point of view of modernist art and Witkacy’s own theory. Thus in his letters to his wife, Witkacy found a peculiar area of freedom – freedom of self-discreditation. Although he constantly blamed Jadwiga for lack of interest in philosophy, he was glad to communicate with her via the low art and low carnality.

Keywords

Witkacy’s letters to his wife, Pure Form, carnality, innards, low art, self-discreditation, correspondence, autobiographic, novel pact

References

Jedyne wyjście, Anna Micińska (ed.), Państwowy Instytut Wydawniczy, Warsaw 1993.

Listy I, Tomasz Pawlak (ed.), Państwowy Instytut Wydawniczy, Warsaw 2013.

Listy do żony (1923–1927), prepared by Anna Micińska, Janusz Degler (ed.), Państwowy Instytut Wydawniczy, Warsaw 2005.

Listy do żony (1928–1931), prepared by Anna Micińska, Janusz Degler (ed.), Państwowy Instytut Wydawniczy, Warsaw 2007.

Listy do żony (1932–1935), prepared by Anna Micińska, Janusz Degler (ed.), Państwowy Instytut Wydawniczy, Warsaw 2010.

Listy do żony (1936–1939), prepared by Anna Micińska, Janusz Degler (ed.), Państwowy Instytut Wydawniczy, Warsaw 2012.

Narkotyki, Niemyte dusze, Anna Micińska (ed.), Państwowy Instytut Wydawniczy, Warsaw 1993.

Nienasycenie, Łukasz Front (ed.), Wydawnictwo Marek Derewiecki, Kęty 2013.

O czystej formie i inne pisma o sztuce, Janusz Degler (ed.), Państwowy Instytut Wydawniczy, Warsaw 2003.

Pisma krytyczne i publicystyczne, Janusz Degler (ed.), Państwowy Instytut Wydawniczy, Warsaw 2015.

Poza rzeczy-wistością – wistość tych rzeczy jest nie z świata tego. Stanisława Ignacego Witkiewicza wiersze i rysunki, selection Anna Micińska and Urszula Kenar, Wydawnictwo Literackie, Krakow 1977.

Pożegnanie jesieni, Elżbieta Zarych, Iwona Misiak (eds.), Wydawnictwo Zielona Sowa, Krakow 2010.

Augustyn Aneta, Degler Janusz, Oszalej i wyjdź za mnie, http://www.wysokieobcasy.pl/wysokie‑obcasy/1,96856,9865307,Witkacy__oszalej_i_wyjdz_za_mnie.html?disableRedirects=true (accessed on 12.12.2015).

Augustyn Aneta, Degler Janusz, 75 lat po śmierci Witkacego. Kim był naprawdę? Gazeta Wyborcza, 13 September 2014, http://wyborcza.pl/magazyn/1,140736,16633912,75_lat_po_smierci_Witkacego__Kim_byl_naprawde_.html?disableRedirects=true (accessed on 12.12.2015).

Baudelaire Charles, Sztuka romantyczna. Dzienniki poufne, trans. and editing Andrzej Kijowski, Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik”, Warsaw 1971.

Berman Marshall, Wszystko, co stałe, rozpływa się w powietrzu. Rzecz o doświadczeniu nowoczesności, trans. Marcin Szuster, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas, Krakow 2006.

Bocheński Tomasz, Czarny humor w twórczości Witkacego, Gombrowicza, Schulza. Lata trzydzieste, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas, Krakow 2005.

Bocheński Tomasz, “Dwa teatry Witkacego”, Napis. Pismo poświęcone literaturze okolicznościowej 2012, XVIII, pp. 207–216.

Bocheński Tomasz, O pożądaniu u Witkacego, in: WITKACY 2014: co jeszcze jest do odkrycia? Materiały międzynarodowej konferencji naukowej z okazji 75. rocznicy śmierci Stanisława Ignacego Witkiewicza Słupsk, 17–20 września 2014, Janusz Degler (ed.), Muzeum Pomorza Środkowego w Słupsku, Słupsk 2016, p. 127–137.

Bocheński Tomasz, Powieści Witkacego. Sztuka i mistyfikacja, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Lodz 1995.

Bocheński Tomasz, Witkacy i reszta świata, Wydawnictwo Officyna, Lodz 2010.

Bocheński Tomasz, Witkacy – ciało, A multi-media project by the Institute of Literary Research entitled Sensualność w kulturze polskiej, http://www.sensualnosc.ibl.waw.pl/pl/articles/witkacy-cialo-183/ (accessed on 10.11.2015).

Błoński Jan, Forma, śmiech i rzeczy ostateczne. Studia o Gombrowiczu, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas, Krakow 2003.

Breton André, Nadja, trans. Józef Waczków, Oficyna Literacka, Krakow 1993.

Caillois Roger, Gry i ludzie, trans. Anna Tatarkiewicz, Maria Żurowska, Oficyna Wydawnicza Volumen, Warsaw 1997.

Czermińska Małgorzata, Autobiografia i powieść czyli pisarz i jego postacie, Wydawnictwo Morskie, Gdansk 1987.

Degler Janusz, “‘Piekło edytora’, czyli o listach Witkacego do żony”, Przestrzenie teorii 2010, issue 14, pp. 13–32.

Degler Janusz, Witkacego portret wielokrotny. Szkice i materiały do biografii (1918–1939), Państwowy Instytut Wydawniczy, Warsaw 2014.

Dubiński Krzysztof, Wojna Witkacego, czyli kumboł w galifetach, Wydawnictwo Iskry, Warsaw 2015.

Gass Andrzej, “Spotkanie z duchem”, Sztuka 1985, issue 2/3, pp. 56–57, 86–87.

Gombrowicz Witold, Dzienniki 1957–1961, Jan Błoński (ed.), Wydawnictwo Literackie, Krakow–Wroclaw 1986.

Janicka Krystyna, Światopogląd surrealizmu. Jego założenia i konsekwencje dla teorii i twórczości i teorii sztuki, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warsaw 1985.

Jarzębski Jerzy, Podglądanie Gombrowicza, Wydawnictwo Literackie, Krakow 2000.

Leiris Michel, Wiek męski wraz z rozprawą literatura a tauromachia, trans. Teresa Błońska and Jan Błoński, afterword Jan Błoński, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warsaw 1972.

Maffesoli Michel, Rytm życia. Wariacje na temat świata wyobraźni ponowoczesnej, trans. Agnieszka Karpowicz, Zakład Wydawniczy Nomos, Krakow 2012.

Márai Sándor, Księga ziół, trans. Feliks Netz, Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik”, Warsaw 2011.

Micińska Anna, Istnienie poszczególne: Stanisław Ignacy Witkiewicz, Janusz Degler (ed.), Wydawnictwo Dolnośląskie, Wroclaw 2003.

Nowotny-Szybistowa Magdalena, Osobliwości leksykalne w języku Stanisława Ignacego Witkiewicza, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wroclaw 1973.

Okołowicz Stefan, “Nieznana kobieta w życiu Witkacego. Listy Stanisława Ignacego Witkiewicza do Marii Zarotyńskiej” in: Materiały sesji poświęconej Stanisławowi Ignacemu Witkiewiczowi w 60. rocznicę śmierci, Anna Żakiewicz (ed.), Słupsk 1999.

Rawicz Jerzy, Do pierwszej krwi, Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik”, Warsaw 1974.

Richter Hans, Dadaizm. Sztuka i antysztuka, trans. Jacek Stanisław Buras, afterword Werner Haftman, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warsaw 1983.

Rimbaud Arthur, Korespondencja Artura Rimbaud, trans. and editing Julia Hartwig, Artur Międzyrzecki, Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik”, Warsaw 1970.

Rorty Richard, Przygodność, ironia i solidarność, trans. Wacław Jan Popowski, Wydawnictwo Spacja, Warsaw 1996.

Savatier Thierry, Początek świata. Historia obrazu Gustave’a Courbeta, trans. Krystyna Belaid, Wydawnictwo słowo/obraz terytoria, Gdansk 2015.

Stanisław Ignacy Witkiewicz: człowiek i twórca. Księga pamiątkowa, Kotarbiński Tadeusz, Jerzy Eugeniusz Płomieński (ed.), Państwowy Instytut Wydawniczy, Warsaw 1957.

Surrealizm. Teoria i praktyka literacka. Antologia, selection and trans. Adam Ważyk, Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik”, Warsaw 1976.

Tomkins Calvin, Duchamp. Biografia, trans. Iwona Chlewińska, Zysk i S-ka Wydawnictwo, Poznan 1996.

Vila-Matas Enrique, Krótka historia literatury przenośnej, trans. Joanna Karasek, Wydawnictwo Literackie MUZA SA, Warsaw 2007.

Witkiewiczowa Jadwiga, Wspomnienia o Stanisławie Ignacym Witkiewiczu, in: S.I. Witkiewicz, Listy do żony (1936–1939), prepared by A. Micińska, J. Degler (ed.), Państwowy Instytut Wydawniczy, Warsaw 2012.

First Page

49

Last Page

81

Language

eng

Share

COinS
 
 

To view the content in your browser, please download Adobe Reader or, alternately,
you may Download the file to your hard drive.

NOTE: The latest versions of Adobe Reader do not support viewing PDF files within Firefox on Mac OS and if you are using a modern (Intel) Mac, there is no official plugin for viewing PDF files within the browser window.