•  
  •  
 

Acta Universitatis Lodziensis Folia Litteraria Polonica

Polish Title

Galicyjska prowincja wobec demoniczności zła w powieściach kryminalnych "Złoty wilk" i "Czarne złoto" Bartłomieja Rychtera

Abstract

This article addresses two crime novels by Bartłomiej Rychter, Złoty wilk (Gold wolf) and Czarne złoto (Black gold), which are set in the 19th century Galicia, in order to demonstrate how the nature of the setting and events is connected with the characteristic features of the epoch. In both novels, the author combines the social climate typical of the epoch with a crime story. In this way, the story of evil and its demonic nature becomes a pretext for pondering on rationality, rules governing a small community, and the ease with which a social group’s emotions can be manipulated by referring to fear-inducing phenomena. Additionally, what is of great importance is the backwater setting; when its firmly established order is threatened by a demonic force, the latter has to be identified and fought against so that the balance can be restored.

Polish Abstract

Na przykładzie dwóch powieści kryminalnych Bartłomieja Rychtera Złoty wilk i Czarne złoto, który akcja rozgrywa się w dziewiętnastowiecznej Galicji, próbuję pokazać, w jaki sposób atmosfera miejsca i zdarzeń wiąże się z tym, co charakterystyczne dla opisywanej epoki. W przypadku obu utworów autor łączy typowe dla więc opowieść o zło i jego demonicznej odsłonie staje się pretekstem do zastanowienia się nad racjonalnością, nad regułami rządzącymi małą społecznością, nad łatwością manipulowania emocjami zbiorowości poprzez odwoływanie się do tego, co budzi grozę. Ważnym kontekstem jest także prowincjonalność opisywanego miejsca ze swoim ustalonym porządkiem, do którego naruszenia dochodzi w wyniku demonicznej siły, z którą należy podjąć walkę, wcześniej ją identyfikując.

Keywords

evil, demonic nature, crime story, backwater

Polish Keywords

zło, demoniczność, kryminał, prowincja

References

Burszta Wojciech Józef, Czubaj Marek, Wstęp. Skromna przyjemność czytania powieści kryminalnych, w: Wojciech Józef Burszta, Marek Czubaj, Krwawa setka. 100 najważniejszych powieści kryminalnych, Muza, Warszawa 2007.

Carroll Noël, Filozofia horroru albo paradoksy uczuć, przekł. Mirosław Przylipiak, Słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2004.

Cegielski Tadeusz, Detektyw w krainie cudów. Powieść kryminalna i narodziny nowoczesności 1841–1914, Wydawnictwo W.A.B., Warszawa 2015.

Czubaj Marek, Etnolog w Mieście Grzechu. Powieść kryminalna jako świadectwo antropologiczne, Oficynka, Gdańsk 2010.

Dutka Anna, [Bartłomiej Rychter – Czarne złoto], „Recenzentka”, http://recenzentka.blox.pl/2014/01/Bartlomiej-Rychter-Czarne-zloto.html [dostęp: 25.06.2017].

Gennep Arnold van, Obrzędy przejścia. Systematyczne studium ceremonii, przeł. Beata Biały, wstęp Joanna Tokarska-Bakir, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 2006.

Girard René, Kozioł ofiarny, przeł. Mirosława Goszczyńska, Wydawnictwo Łódzkie, Łódź 1991.

Has-Tokarz Anita, Horror w literaturze współczesnej i filmie, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Skłodowskiej-Curie, Lublin 2011.

Kaczyński Paweł, Kryminał historyczny – próba poetyki, w: Literatura kryminalna. Śledztwo w sprawie gatunków, pod red. Anny Gemry, Wydawnictwo EMG, Kraków 2014, s. 191–209.

Kruszelnicki Michał, Oblicza strachu. Tradycja i współczesność horroru literackiego, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2010.

Marta [brak nazwiska], Kryminalny marketing terytorialny, czyli jak pisarze promują polskie miasta, „Przerwanareklame.pl”, http://przerwanareklame.pl/marketing/kryminalny-marketing-terytorialny-czyli-jak-pisarze-promuja-polskie-miasta/ [dostęp: 12.06.2017].

Ostaszewski Robert, Miasto mój bohater (i nie tylko), „Dekada Literacka” 2008, nr 1, http://www.dekadaliteracka.com.pl/?id=4418 [dostęp: 22.05.2017].

Osterhammel Jürgen, Historia XIX wieku. Przeobrażenie świata, przekł. Izabela Drozdowska-Broering, Jerzy Kałążny, Adam Peszke, Katarzyna Śliwińska, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2013.

Rychter Bartłomiej, Czarne złoto, Wydawnictwo W.A.B., Warszawa 2013.

Rychter Bartłomiej, Złoty wilk, Wydawnictwo W.A.B., Warszawa 2009.

Słownik polskich autorów literatury kryminalnej, red. Ewa Dąbrowska, Hanna Wojciechowska, Ireneusz Grin, Wydawnictwo EMG, Kraków 2017.

First Page

195

Last Page

208

Language

pol

Share

COinS
 
 

To view the content in your browser, please download Adobe Reader or, alternately,
you may Download the file to your hard drive.

NOTE: The latest versions of Adobe Reader do not support viewing PDF files within Firefox on Mac OS and if you are using a modern (Intel) Mac, there is no official plugin for viewing PDF files within the browser window.