https://doi.org/10.18778/1505-9057.52.08">
  •  
  •  
 

Acta Universitatis Lodziensis Folia Litteraria Polonica

Polish Title

Beethoven Różewicza i Herberta

Author ORCID Identifier

https://orcid.org/0000-0002-1952-2621 Adamowska Joanna

Abstract

This article addresses the attitude of Różewicz and Herbert towards Beethoven’s music. The author of this paper refers to the following works: a story New School of Philosophy (PR I), an essay Painting by Night 21.01.85 (PR III), a text And Think That (ZF, P III), an article On Music and a Certain Interpreter (WG) and poems Beethoven (ROM) and A Mirror Wanders the Road (R). She gives gist of poetic polemics with some writings on Beethoven, Różewicz’s and Herbert’s attempt to question the myth of Beethoven, a significant evolution of the two poets’ attitude to the German composer and his works, as well as the reflection inspired by the artist’s tragic biography on the real meaning of his masterpieces and the consolatory power of art.

Polish Abstract

Tematem artykułu jest stosunek Tadeusza Różewicza i Zbigniewa Herberta do fenomenu muzyki Ludwiga van Beethovena. Autorka odnosi się kolejno do opowiadania Nowa szkoła filozoficzna (PR I), szkicu Malarstwo nocą 21.01.85 (PR III), utworu poetyckiego I pomyśleć (ZF, P III), artykułu Jeszcze o muzyce i pewnym interpretatorze (WG) oraz wierszy Beethoven (ROM) i Zwierciadło wędruje po gościńcu (R). Objaśnione zostają istota poetyckiej polemiki z piśmiennictwem beethovenowskim oraz próba kwestionowania przez Różewicza i Herberta mitu Ludwiga van Beethovena. Joanna Adamowska rekonstruuje znamienną ewolucję stosunku obydwu poetów do niemieckiego kompozytora i jego dzieł, a także zainspirowaną tragiczną biografią artysty refleksję poetów na temat rzeczywistego znaczenia arcydzieł oraz konsolacyjnych mocy sztuki.

Keywords

Tadeusz Różewicz, Zbigniew Herbert, Myth of Ludwig van Beethoven, Image of an Artist, Meaning of Art

Polish Keywords

Tadeusz Różewicz, Zbigniew Herbert, mit Ludwiga van Beethovena, obraz artysty, rozumienie sztuki

References

Adamowska Joanna, O artystycznej przyjaźni Jerzego Tchórzewskiego i Tadeusza Różewicza, w: SzymbART 2015. Czy sztuki można nauczyć?, red. Marek Pokrywka, Kamila Bednarska, Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów 2016, s. 93–102.

Adamowska Joanna, Różewicz i Herbert. Aksjologiczne aspekty twórczości, Universitas, Kraków 2012.

Beethoven w poezji polskiej, red. Zbigniew Kościów, Hanna Jamry, Wojewódzka Biblioteka Publiczna, Opole 2011.

Czartkowski Adam, Beethoven. Próba portretu duchowego, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 2010.

Dziadek Magdalena, Heroiczny mit Beethovena w polskim piśmiennictwie muzycznym XIX wieku, w: Prace Herkulesa. Człowiek wobec wyzwań, prób i przeciwności, red. Maria Cieśla-Korytowska, Olga Płaszczewska, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2012, s. 567–580.

Herbert Zbigniew, Delta, w: Zbigniew Herbert, Martwa natura z wędzidłem, Fundacja Zeszytów Literackich, Warszawa 2003, s. 15.

Herbert Zbigniew, Jeszcze o muzyce i pewnym interpretatorze, w: Zbigniew Herbert, Węzeł gordyjski oraz inne pisma rozproszone 1948–1998, oprac. Paweł Kądziela, Biblioteka „Więzi”, Warszawa 2001, s. 404–405.

Herbert Zbigniew, Wiersze zebrane, oprac. Ryszard Krynicki, Wydawnictwo a5, Kraków 2008.

Hulewicz Witold, Przybłęda Boży. Beethoven – czyn i człowiek, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 1982.

Huxley Aldous, Muzyka nocą, w: Aldous Huxley, Eseje wybrane, wybrał, przełożył i wstępem opatrzył Jan Kempka, New York: Perspectives in Culture, Nowy Jork 1966, s. 37–38.

Jakacka Natalia, „Współczucie dla Minotaura”. „Kant. Ostatnie dni”. Propozycja lektury dwóch wierszy z tomu „Epilog burzy” Zbigniewa Herberta, w: Czułość dla Minotaura. Metafizyka i miłość konkretu w twórczości Zbigniewa Herberta, red. Józef Maria Ruszar, Magdalena Cicha, Wydawnictwo Gaudium, Lublin 2005, s. 30–39.

Kisielewski Stefan, Gwiazdozbiór muzyczny, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 1982, s. 40–41.

Ligęza Wojciech, Bez rutyny. O poezji Wisławy Szymborskiej i Zbigniewa Herberta, Instytut Myśli Józefa Tischnera, Kraków 2016.

Ludwig Emil, Trzej tytani. Michał Anioł, Rembrandt, Beethoven, przeł. Marceli Tarnowski, Eustachy Zawiejski, Wydawnictwo Stanisław Cukrowski, Warszawa 1948, s. 243–344.

Łoboz Małgorzata, Ikona Beethovena i korespondencja sztuk. Kilka interpretacji literackich, „Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo”, nr 6(9), Warszawa 2016, s. 93–108.

Marek George R., Beethoven. Biografia geniusza, przeł. Ewa Życieńska, Wydawnictwo W.A.B, Warszawa 2009, s. 297–314.

Miłosz Czesław, Mistrz, w: Czesław Miłosz, Wiersze wszystkie, Znak, Kraków 2015, s. 496.

Pietrych Krystyna, Co poezji po bólu? Empatyczne przestrzenie lektury, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2009, s. 105–130.

Poniatowska Irena, Ikoniczny wizerunek Beethovena w polskiej poezji, w: „Res Facta Nova. Teksty o muzyce współczesnej” nr 12 (2011), s. 139–148.

Rolland Romain, Życie Beethovena, przeł. Jerzy Popiel, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 1984.

Rozmus Jacek, Ostrożnie z tym waleniem pięścią w klawiaturę. O grze Zbigniewa Herberta ze Stanisławem Przybyszewskim, w: Jacek Rozmus, Zbigniew Herbert w ogrodzie sztuk. Szkice literackie, Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej, Kraków 2007, s. 11–42.

Rozmus Jacek, Przez wielką szybę. O muzycznych i malarskich nieporozumieniach w twórczości Zbigniewa Herberta, w: Jacek Rozmus, Zbigniew Herbert w ogrodzie sztuk, Szkice literackie, Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej, Kraków 2007, s. 127–128.

Różewicz Tadeusz, I pomyśleć, w: Tadeusz Różewicz, Poezja 3, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2006, s. 358.

Różewicz Tadeusz, Malarstwo nocą 21.01.85, w: Tadeusz Różewicz, Proza 3, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2004, s. 401–405.

Różewicz Tadeusz, Nowa szkoła filozoficzna, w: Tadeusz Różewicz, Proza 1, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2003, s. 118–119.

Różewicz Tadeusz, Tego się Kafce nie robi, w: Tadeusz Różewicz, Poezja 4, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2006, s. 359–362.

Skrendo Andrzej, Tadeusz Różewicz i granice literatury. Poetyka i etyka transgresji, Universitas, Kraków 2002.

Szymborska Wisława, Klasyk w: Wisława Szymborska, Wszelki wypadek, Czytelnik, Warszawa 1972, s. 39.

Światło na murze. Ze Zbigniewem Herbertem rozmawia Marek Sołtysik, w: Herbert nieznany. Rozmowy, oprac. H. Citko, Zeszyty Literackie, Warszawa 2008, s. 111–112.

Wiatr Aneta, Zbigniewa Herberta przygody z muzyką, „Twórczość”, 2001 nr 1, s. 44–78.

Wiśniewski Jerzy, Lira i struna w poezji Zbigniewa Herberta, „Acta Universitatis Lodzienzis. Folia Litteraria Polonica” 1998, nr 1, s. 109–126.

Wiśniewski Jerzy, Muzyka w twórczości Zbigniewa Herberta, „Acta Universitatis Lodzienzis. Folia Litteraria Polonica” 2003 nr 6, s. 353–379.

Wiśniewski Jerzy, Wisława Szymborska o muzykach i muzyce, w: Jerzy Wiśniewski, Ku harmonii? Poetyckie style słuchania muzyki w wierszach polskich autorów po 1945 roku, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2013, s. 186–189.

First Page

119

Last Page

137

Language

pol

Share

COinS
 
 

To view the content in your browser, please download Adobe Reader or, alternately,
you may Download the file to your hard drive.

NOTE: The latest versions of Adobe Reader do not support viewing PDF files within Firefox on Mac OS and if you are using a modern (Intel) Mac, there is no official plugin for viewing PDF files within the browser window.