•  
  •  
 

Acta Universitatis Lodziensis Folia Litteraria Polonica

Polish Title

Granice magii — szkic o przełamywaniu barier w fantastyce

Author ORCID Identifier

https://orcid.org/0000-0003-1444-0464 Poradecki Mateusz

Abstract

The article analyses the theme of magic in the works of Andrzej Sapkowski (the Witcher series) and Jarosław Grzędowicz (Pan Lodowego Ogrodu) in terms of their potential, limitations, and the social consequences of using them. Magic is a genre-forming element of fantasy fiction, yet in most works – e.g. Tolkien’s The Lord of the Rings or Robert E. Howard’s Conan series – readers do not learn about it more than they do from fairy tales. Magic is subject to extensive descriptions much later, i.e. in the works by Sapkowski and Grzędowicz. In Sapkowski’s texts, it is a natural force of nature, which is studied and developed by the members of an academy. In Grzędowicz’s novel, it is a highly advanced technology, often mistaken for spells by the fairly undeveloped inhabitants of the planet Midgard. Magic is an attempt at breaking through barriers enforced by the laws of nature as well as social barriers. An uncontrolled development may lead to the self-annihilation of an entire civilisation.

Polish Abstract

Artykuł to próba analizy magii w utworach Andrzeja Sapkowskiego (cykl o Wiedźminie) i Jarosława Grzędowicza (Pan Lodowego Ogrodu) pod względem jej możliwości, ograniczeń i społecznych konsekwencji jej stosowania. Magia jest gatunkotwórczym elementem literatury fantasy, lecz z większości dzieł np. Władcy Pierścienia Tolkiena czy cyklu o Conanie Roberta E. Howarda czytelnik nie dowiaduje się o niej więcej niż z baśni. Dopiero w znacznie późniejszych utworach Sapkowskiego i Grzędowicza magia zostaje dokładniej opisana. U Sapkowskiego jest naturalną siłą przyrody, którą studiują i rozwijają członkowie akademii. U Grzędowicza to wysoko zaawansowana technologia, mylona z czarami przez pozostających na etapie niskiego rozwoju mieszkańców planety Midgaard. Magia to próba przekroczenia barier, narzuconych przez prawa przyrody, ale także barier społecznych. Niekontrolowany jej rozwój może prowadzić do samozagłady cywilizacji.

Keywords

magic, social barriers, fantasy, science fiction, function of magic in literature

Polish Keywords

magia, bariery społeczne, fantasy, science-fiction, funkcja magii w literaturze

References

Bettelheim Bruno, Cudowne i pożyteczne. O znaczeniach i wartościach baśni, vol. I, trans. Danuta Danek, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warsaw 1985.

Day David, Bestiariusz tolkienowski, trans. Renata Giedrojć, Jakub Z. Lichański, Joanna Kokot, Zysk i S-ka, Poznań 1996.

Dębek Piotr, “Magia fantasy”, Fantastyka, 1998, issue 3, pp. 66–67.

Dukaj Jacek, “Filozofia fantasy I”, Nowa Fantastyka 1997, issue 8(179), pp. 66–67.

Dukaj Jacek, “Filozofia fantasy II”, Nowa Fantastyka 1997, issue 9(180), pp. 66–67.

Grzędowicz Jarosław, Hel3, Fabryka Słów, Lublin/Warsaw 2017.

Grzędowicz Jarosław, Pan Lodowego Ogrodu, vol. II, Fabryka Słów, Lublin 2007.

Grzędowicz Jarosław, Pan Lodowego Ogrodu, vol. III, Fabryka Słów, Lublin 2009.

Grzędowicz Jarosław, Pan Lodowego Ogrodu, vol. IV, Fabryka Słów, Lublin 2012.

Howard Robert Ervin, “Córa lodowego olbrzyma”, trans. Stanisław Czaja, [in:] Howard Robert Ervin, Conan z Cimmerii, Wydawnictwo ALFA, Warsaw 1988.

Howard Robert Ervin, “Narodzi się wiedźma”, trans. Stanisław Plebański, [in:] Howard Robert Ervin, Conan z Cimmerii, Wydawnictwo ALFA, Warsaw 1988.

Kaczor Katarzyna, Geralt, czarownice i wampir. Recykling kulturowy Andrzeja Sapkowskiego, Wydawnictwo słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2006.

Lem Stanisław, Fantastyka i futurologia, vol. 1, Kraków 1973.

Leman Natalia, “Science fiction”, [in:] Słownik rodzajów i gatunków literackich, Grzegorz Gazda, Słowinia Tynecka-Makowska, Universitas, Kraków 2006.

Sapkowski Andrzej, Chrzest ognia, SuperNowa, Warsaw 1997.

Sapkowski Andrzej, Czas pogardy, SuperNowa, Warsaw 1995.

Sapkowski Andrzej, “Droga, z której się nie wraca”, [in:] Sapkowski Andrzej, Coś się kończy, coś się zaczyna, SuperNowa, Warsaw 2001.

Sapkowski Andrzej, “Granica możliwości”, [in:] Sapkowski Andrzej, Miecz przeznaczenia, SuperNowa, Warsaw 1998.

Sapkowski Andrzej, Krew elfów, SuperNowa, Warsaw 1994.

Sapkowski Andrzej, “Okruch lodu”, [in:] Sapkowski Andrzej, Miecz przeznaczenia, SuperNowa, Warsaw 1998.

Sapkowski Andrzej, Rękopis znaleziony w smoczej jaskini, SuperNowa, Warsaw 2001.

Tolkien John Ronald Reuel, Władca Pierścieni, trans. Maria Skibniewska, Atlantis SC, Warsaw 1992.

The Witcher 3: Wild Hunt, CD Projekt RED, Poland 2016.

Żukowska Elżbieta, Mitologie Andrzeja Sapkowskiego, Gdański Klub Fantastyki, Gdańsk 2011.

First Page

113

Last Page

128

Language

eng

Share

COinS
 
 

To view the content in your browser, please download Adobe Reader or, alternately,
you may Download the file to your hard drive.

NOTE: The latest versions of Adobe Reader do not support viewing PDF files within Firefox on Mac OS and if you are using a modern (Intel) Mac, there is no official plugin for viewing PDF files within the browser window.