•  
  •  
 

Acta Universitatis Lodziensis Folia Litteraria Polonica

Polish Title

Współczesna komunikacja i racjomorfizacja sensu

Author ORCID Identifier

https://orcid.org/0000-0001-7607-2965 Pleszczyński Jan

Abstract

In the article, I attempted to indicate that in modern communication, i.e. also in social life, ratiomorphism has been appearing. I define it as an unconscious, innate, genetically determined and teleonomically survival-driven cognitive faculties, skills and patterns of behavior present in all living being, including humans.

It cannot be, however, associated only with emotions or irrationalism. In modern communication dominated by the new media, ratiomorphism takes on the form of technoratiomorphism. Therefore, it is obvious that ratiomorphism also appears in the sphere of meaning.

In the pre-internet era, meaning was associated with rationality and universal values such as truth, goodness, and beauty. In the internet era, there has been a turn towards ratiomorphic values: truth is being replaced with acceptance, goodness with utility, and beauty with attractiveness.

Paradoxically, than new strategy for finding and creating meaning is a rational strategy in the contemporary communicational environment.

Polish Abstract

W artykule próbuję pokazać, że we współczesnej komunikacji, a zatem także w życiu społecznym, ujawnia się coraz więcej racjomorfizmu. Racjomorfizm definiuję jako wrodzone, determinowane genetycznie, nieświadome, ale teleonomicznie ukierunkowane na przeżycie zdolności poznawcze organizmów żywych. Nie można go jednak utożsamiać wyłącznie z emocjami ani z irracjonalizmem. We współczesnej komunikacji zdominowanej przez nowe media racjomorfizm przybiera formę technoracjomorfizmu. Jest zatem oczywiste, że racjomorficzność pojawia się także w sferze sensu.

W epoce przedinternetowej sens wiązał się z racjonalnością i uniwersalnymi wartościami, takimi jak prawda, dobro i piękno. W epoce internetu następuje zwrot ku wartościom racjomorficznym: prawda jest zastępowana przez akceptację, dobro przez pożytek, zaś piękno przez atrakcyjność.

Paradoksalnie, ta nowa strategia odnajdywania i tworzenia sensu, jest we współczesnym środowisku komunikacyjnym strategią racjonalną.

Keywords

social communication, modern media technology, epistemology of communication, ratiomorphism, meaning, axiology

Polish Keywords

komunikacja społeczna, nowoczesne technologie medialne, epistemologia komunikacji, racjomorfizm, sens, aksjologia

References

Bendyk Edwin, “Krytyka rozumu cyfrowego”, Przegląd Polityczny 2018, issue 149, pp. 12–30.

Costa da Newton C.A., French Steven, Science and Partial Truth, Oxford University Press, Oxford 2003, pp. 8–20, https://doi.org/10.1093/019515651X.003.0002

Czaja Dariusz, “Żarliwość i melancholia. Dylematy humanisty”, Przegląd Polityczny 2018, issue 151/152, pp. 2–14.

Danto Arthur C., Czym jest sztuka, trans. A. Kunicka, Wydawnictwo Aletheia, Warsaw 2016.

Doyal Len, Gough Ian, A Theory of Human Need, The Guilford Press, New York 1991, https://doi.org/10.1007/978-1-349-21500-3

Fiut Ignacy S., Urbaniak Marcin, Wiedza w perspektywie ewolucyjnej, Wydawnictwo Aureus, Krakow 2017.

Hajduk Zygmunt, Nauka a wartości, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2008.

Hostyński Lesław, Wartości utylitarne, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 1998.

Hudzik Jan P., Wykłady z filozofii mediów. Podstawy nauk o komunikowaniu, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warsaw 2017.

Kreft Jan, “Władza algorytmów mediów – między reifikacją a rynkiem”, Zarządzanie w Kulturze 2018, issue 19, pp. 11–28, https://doi.org/10.4467/20843976ZK.18.002.8494

Krzysztofek Kazimierz, “Wrażliwość zapisana w algorytmach? Między technomorfizacją człowieka a antropomorfizacją maszyny”, Kultura Współczesna 2018, issue 4, pp. 24–40.

Lemańska Anna, “Matematyczność czy matematyzowalność przyrody”, Studia Philosophiae Christianae 2013, issue 3(49), pp. 5–24.

Lorenz Konrad, “Kants Lehre vom Apriorischen im Lichte gegenwärtiger Biologie”, [in:] K. Lorenz, F.M. Wuketits, Die Evolution des Denkes, Piper Verlag, München–Zurich 1983, pp. 95–124.

Lorenz Konrad, Regres człowieczeństwa, trans. A.D. Tauszyńska, PIW, Warsaw 1986.

Lorenz Konrad, Tak zwane zło, trans. Z. Stromenger, PIW, Warsaw 1996 (original edition 1963).

Markowski Michał P., “Cioran. Portret fanatyka”, Przegląd Polityczny 2018, issue 150, pp. 115–159.

Napiórkowski Marcin, Mitologia współczesna, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warsaw 2018.

Nowak Jakub, Polityki sieciowej popkultury, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2017.

Pinker Steven, Nowe Oświecenie. Argumenty za rozumem, nauką, humanizmem i postępem, trans. T. Bieroń, Zysk i S-ka, Poznań 2018.

Plato, Plato in twelve Volumes, vol. 9, trans. H.N. Fowler, Cambridge, MA, Harvard University Press, William Heineman Ltd., London, 1925.

Platon, Fajdros, trans. L. Regner, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warsaw 2004.

Platon, Fajdros, trans. W. Witwicki, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warsaw 1958.

Pleszczyński Jan, Epistemologia komunikacji medialnej. Perspektywa ewolucyjna, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2013.

Pleszczyński Jan, “Komunikacja: natura i kultura”, Roczniki Filozoficzne 2011, issue 2(59), pp. 255–274.

Pleszczyński Jan, “Maska i anonimowość jako problem komunikacji”, [in:] Literatura. Media. Polityka, ed. M. Piechota, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2014, pp. 107–122.

Pleszczyński Jan, “O tożsamościach komunikacyjnych, intersubiektywności i przymusie komunikowania się”, [in:] Komunikatywizm – przyszłość nauki XXI wieku, ed. G. Habrajska, Wydawnictwo Primum Verbum, Łódź 2016, pp. 18–34.

Popper Karl R., Eccles John C., The Self and Its Brain, Routledge & Kegan Paul, London and New York 1983.

Safranski Rüdiger, Schopenhauer. Dzikie czasy filozofii, trans. M. Falkowski, Wydawnictwo Prószyński i S-ka, Warsaw 2008.

Sokal Alan, Bricmont Jean, Modne bzdury. O nadużywaniu pojęć z zakresu nauk ścisłych przez postmodernistycznych intelektualistów, trans. P. Amsterdamski, Wydawnictwo Prószyński i S-ka, Warsaw 2004.

Stróżewski Władysław, Istnienie i sens, Wydawnictwo Znak, Krakow 1994.

Stróżewski Władysław, Istnienie i wartość, Wydawnictwo Znak, Krakow 1981.

Świat musi mieć sens. Przerwana rozmowa arcybiskupa Józefa Życińskiego i Aleksandry Klich, Agora, Warsaw 2012.

Wendland Michał, Filozoficzne i metodologiczne podstawy historii komunikacji, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Adama Mickiewicza, Poznań 2014.

White Hayden, “Posthumanizm a wyzwolenie ludzkości”, trans. A. Czarnacka, [in:] Hayden White, Przeszłość praktyczna, ed. E. Domańska, trans. J. Burzyński, A. Czarnacka, T. Dobrogoszcz, E. Domańska, E. Kledzik, A. Ostolski, P, Stachura, E. Wilczyńska, Ł. Zaremba, Wydawnictwo Universitas, Krakow 2014, pp. 267–273.

Wilson Edward, O naturze ludzkiej, trans. B. Szacka, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warsaw 1988.

Życiński Józef, Granice racjonalności, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warsaw 1993.

Życiński Józef, Struktura rewolucji metanaukowej. Studium rozwoju współczesnej nauki, trans. M. Furman, Copernicus Center Press, Krakow 2013.

First Page

55

Last Page

76

Language

eng

Share

COinS
 
 

To view the content in your browser, please download Adobe Reader or, alternately,
you may Download the file to your hard drive.

NOTE: The latest versions of Adobe Reader do not support viewing PDF files within Firefox on Mac OS and if you are using a modern (Intel) Mac, there is no official plugin for viewing PDF files within the browser window.