•  
  •  
 

TECHNE. Seria Nowa

Polish Title

Projekty Stanisława Wyspiańskiego i Józefa Mehoffera na dekoracje ornatu

Author ORCID Identifier

https://orcid.org/0000-0002-6120-503X Sieradzka Anna

Abstract

In recent decades, there has been a significant intensification of research on liturgical vestments stored in Polish collections - however, they mainly focus on medieval and modern vestments. There are still few studies on paraments from the nineteenth and early twentieth centuries. The article concerns the designs of decorations for chasubles from this period and focuses on the works of Stanisław Wyspiański and Józef Mehoffer. Among the lots of the auction held at Silesian Auction House on 17 September 1999, was a drawing of The Adoration of the Child Jesus by Wyspiański (charcoal on tracing paper), signed with the tied monogram SW and the date 1893. Almost identical to Wyspiański’s (in the upper part) is a divided design for a chausable by Józef Mehoffer., offered at the 2015 auction at Rempex Auction House. While in Wyspiański’s oeuvre the discussed design of the chasuble remains - in the light of the research to date - incidental, in Mehoffer’s oeuvre designs for the decoration of liturgical vestments appear more often, especially in his early works. The article compares the works of both artists, makes an iconographic analysis, focusing on issues of the technique and circumstances of their creation.

Polish Abstract

W ostatnich dekadach nastąpiła znaczna intensyfikacja badań nad przechowywanymi w polskich zbiorach szatami liturgicznymi – obejmują one jednak przede wszystkim paramenty średniowieczne i nowożytne. Nadal nieliczne są opracowania dotyczące paramentów z XIX i początków XX wieku. Artykuł dotyczy projektów dekoracji ornatów z tego właśnie okresu i koncentruje się na omówieniu prac Stanisława Wyspiańskiego i Józefa Mehoffera. Na aukcji Śląskiego Domu Aukcyjnego z 17 września 1999 roku wystawiono wykonany węglem na kalce rysunek Wyspiańskiego Adoracja Dzieciątka Jezus, sygnowany monogramem wiązanym SW i datą 1893. Niemal identyczny z pracą Wyspiańskiego (w partii górnej) jest dwudzielny projekt dekoracji ornatu autorstwa Józefa Mehoffera, oferowany na aukcji Domu Aukcyjnego Rempex w 2015 roku. O ile w twórczości Wyspiańskiego omawiany projekt ornatu pozostaje – w świetle dotychczasowych badań – incydentalnym, o tyle w oeuvre Mehoffera projekty dekoracji szat liturgicznych pojawiają się, zwłaszcza w jego wczesnej twórczości. W artykule porównano prace obu artystów, dokonano analizy ikonograficznej, stawiając pytania o technikę i okoliczności powstania.

Polish Keywords

ornaty, Wyspiański, Mehoffer, sztuka sakralna, sztuka Młodej Polski

Keywords

Chausables, Wyspiański, Mehoffer, sacral art, Young Poland art

References

BENDER 2012 – Agnieszka Bender, Lyoński „Komplet anielski” z „drap d›or”, [w:] Ars omnia vincit. Studia z dziejów sztuki i kultury artystycznej, red. Agnieszka Bender, Małgorzata Kierczuk-Macieszko, Lublin 2012, s. 435–446.

Dary i nabytki 2003 – Dary i nabytki Centralnego Muzeum Włókiennictwa z lat 1992–2002, red. Norbert Zawisza, Łódź 2003, poz. 41.

Deutsches Textilmuseum 1983 – Deutsches Textilmuseum Krefeld, ed. Andrea Kastens, Braunschweig 1983.

Geschichte des Hauses [b.r.] – Geschichte des Hauses der Seidenkultur, http://seidenkultur.de/ [dostęp 10.06.2021].

Józef Mehoffer 1964 – Józef Mehoffer, katalog wystawy zbiorowej, opr. Helena Blum, Muzeum Narodowe w Krakowie, Kraków 1964, s. 124–127.

Kalendarz życia i twórczości 1982 – Kalendarz życia i twórczości 1 marca 1890 – ostatnie dni marca 1898 Stanisława Wyspiańskiego, opr. Maria Stokowa, Kraków 1982, s. 203–234.

KRASUCKA 2000 – Beata Krasucka, hasło: Św. Karol Boromeusz, [w:] Encyklopedia Katolicka, t. VIII, Katolicki Uniwersytet Lubelski, Lublin 2000, s. 859–863.

MEHOFFER 1975 – Józef Mehoffer, Dziennik, opr. Jadwiga Puciata-Pawłowska, Kraków 1975.

MIŁOBĘDZKI 1980 – Adam Miłobędzki, Architektura polska XVII wieku, Warszawa 1980, cz. 1, s. 391–392; cz. 2, s. 388–389.

OKULICZ 1999 – Małgorzata Okulicz, In gloriam et decorem. Dawne szaty liturgiczne z diecezji warmińskiej, informator o wystawie, Muzeum Warmii i Mazur, Olsztyn 1999.

PUCIATA-PAWŁOWSKA 1970 – Jadwiga Puciata-Pawłowska, Józef Mehoffer i Stanisław Wyspiański (Dzieje przyjaźni artystów), Toruń 1970, s. 92, 102–103.

van ROOM 2010 – Marike van Room, Goud, zilver & zijde. Katholiek textil in Nederland 1830–1965, Zutphen 2010.

ŚWIEYKOWSKI 1906 – Emanuel Świeykowski, Zarys artystycznego rozwoju tkactwa i hafciarstwa objaśniony zabytkami Muzeum Narodowego w Krakowie, Kraków 1906, s. XI−XII.

TL 1999 – TL [Tomasz Lewicki], Młodopolskie ornaty, „Kolekcjoner”, stały dodatek do „Art & Business”, nr 11 (32), (1999), s. 1–2.

WALIGÓRA 2000 – Edward Waligóra, Kalendarium życia i twórczości Józefa Mehoffera, [w:] Józef Mehoffer. Opus Magnum, katalog wystawy, Muzeum Narodowe w Krakowie, Kraków 2000, s. 67.

ŻARNOWIECKI 1915 – Longin Żarnowiecki, Historya tkanin jedwabnych, Kijów 1915.

First Page

47

Last Page

57

Language

pol

Share

COinS