•  
  •  
 

Polish Title

Izometrycznie czy z rymem? Nowy przekład zbioru „Basia” (Pocałunki) Ianusa Secundusa

Abstract

Jan Everaerts, a poet from The Hague, also known as Ianus Secundus (1511–1536) gave the posterity his translations from Greek into Latin, epigrams, letters and travel diaries among others, but he is mainly known as the author of love poetry: a book of elegies entitled Iulia in honor of his first beloved and the famous collection of 19 poems entitled Basia (The Kisses), written for the other lady of his heart, named Neaera. Basia were willingly read, imitated and translated both by contemporaries of Secundus and poets of the next centuries; there are plenty of translations of Basia into European languages, more or less faithful to the Latin original. In Polish we may read Pocałunki (The Kisses) by Arnold Spaet (1932) and by Wiesław Sienkiewicz (1991) – the latter is an isometric translation based on the philological one by Ksawery Sajewicz. The author of the paper presents both observations on selected Polish translations and a sample of her own translation of Secundus’ Basia.

Polish Abstract

Jan Everaerts, poeta z Hagi, zwany z łacińska Ianusem Secundusem (1511–1536) pozostawił po sobie m.in. przekłady z greki na łacinę, epigramaty, listy i dzienniki podróży, ale znany jest głównie jako autor utworów miłosnych: księgi elegii zatytułowanej Iulia na cześć jego pierwszej ukochanej oraz słynnego zbioru 19 utworów pt. Basia (Pocałunki) poświęconego drugiej wielkiej miłości poety, którą opiewał pod imieniem Neaera. Basia były chętnie czytane, naśladowane i przekładane tak przez twórców współczesnych Secundusowi, jak i późniejszych. Do dzisiaj doczekały się one wielu mniej lub bardziej wiernych oryginałowi przekładów na języki europejskie. W przekładzie polskim mamy Pocałunki Arnolda Spaeta (1932) oraz Wiesława Sienkiewicza (1991), ten drugi to przekład izometryczny dokonany na podstawie przekładu filologicznego Ksawerego Sajewicza. Autorka artykułu prezentuje zarówno spostrzeżenia dotyczące wybranych polskich tłumaczeń, jak i próbkę własnego przekładu Secundusowych „buziaków”.

Keywords

Ianus Secundus, Basia, Polish translations of Secundus’ Basia

Polish Keywords

Ianus Secundus, Basia, przekłady zbioru Basia na język polski

References

Catullus C.V., 1980, Carmina, recogn. brevique andotatione critica instruxit R.A.B. Mynors, Oxonii.

Katullus, 1956, Poezje, przeł. A. Świderkówna, oprac. J. Krókowski, Wrocław–Kraków.

Owidiusz [brw], Sztuka kochania, wolny przekład J. Ejsmonda, Lublin.

Secundus I., 1932, Pocałunki, z łac. oryginału przeł. A. Spaet, wstęp napisał R. Ganszyniec, Lwów.

Secundus I.N., 1991, Pocałunki, przeł. W. Sienkiewicz, Kraków.

Secundus I., 2018, Poezje, przeł. A. Łuka, Lublin (w przygotowaniu do druku).

Ejsmond J., 1985, Podręcznik całowania, Warszawa.

Forcellini (red.), 1940, Lexicon Totius Latinitatis, Ae. Forcellini, t. III, Patavii.

Grimal P., 1987, Słownik mitologii greckiej i rzymskiej, red. nauk. J. Łanowski, hasła przeł. M. Bronarska i in., przedmowę przeł. J. Łanowski, Wrocław.

Łuka A., 2014, Translatorskie losy pieśni Horacego Ad Lydiam meretricem, „Między Oryginałem a Przekładem” 26, Przekład w kulturze, s. 79–100.

Łukaszewicz-Chantry M., 2014, Kobieta jako postać literacka w łacińskiej poezji renesansu. Italia i Polska, Wrocław.

Plezia M. (red.), 1999, Słownik łacińsko-polski, t. IV, Warszawa.

Skwara E., 2012, Kłopotliwi mistrzowie, czyli o rymotworcach tłumaczących literaturę antyczną, „Przekładaniec” 26, Kraków, s. 150–164.

Sternbach H., 1932, Joannes Secundus, Pocałunki, przeł. A. Spaet, wstęp napisał R. Ganszyniec (recenzja), „Kwartalnik Klasyczny” 6/2, s. 200.

Urban-Godziek G., 2005, Elegia renesansowa. Przemiany gatunku w Polsce i w Europie, Kraków.

Urban-Godziek G., 2009, Magistri basiorum – neoplatońskie wariacje na temat katullańskich pocałunkow. Od Giovannniego Pontana do Jacobusa Pontanusa, [w:] K. Rzepkowski (red.), Aemulatio & Imitatio. Powrot pisarzy starożytnych w epoce renesansu, Warszawa, s. 39–58.

Leśmian B., 1989, Poezje wybrane, wybór i wstęp Cz.M. Szczepaniak, Warszawa.

Mickiewicz A., 1994, Dziady, cz. II i IV, Poznań.

First Page

7

Last Page

15

Language

pol

Share

COinS