•  
  •  
 

Polish Title

Piekło i Kaprysy tłumacza. Przekład aluzji intertekstualnych w wierszach Andrzeja Bursy

Abstract

In his poetic output, Andrzej Bursa alluded to a variety of Polish and foreign artistic works: mostly poetry and prose, but not only (e.g. Goya’s Los Caprichos and Dante’s Divine Comedy). The paper discusses the intertextual allusions in Bursa’s poems and analyzes the translation techniques applied Kevin Christianson and Halina Abłamowicz (Utwory zebrane. Selected Poems, 2008). In the first part, a brief introduction of the issue of intertextuality and its translation is presented. The analysis concerns the function of those allusions and it leads to seeing what was preserved and what was lost in translation, and in what way it influences the final form of the English versions. As in a number of cases the translators did not use the already existing (and published) English translations of the quoted works, a question are asked whether the references remained recognizable.

Polish Abstract

W swej twórczości poetyckiej Andrzej Bursa przywoływał rozmaite utwory: polskie i obce, literackie i nie tylko (m.in. Kaprysy Goi czy Boską komedię Dantego). Celem artykułu jest prześledzenie aluzji intertekstualnych w jego twórczości i analiza technik tłumaczeniowych zastosowanych przy ich przekładzie na język angielski przez Kevina Christiansona i Halinę Abłamowicz (Utworyzebrane. Selected Poems, 2008). Pierwszą część stanowi krótkie wprowadzenie w problematykę związaną z przekładem nawiązań intertekstualnych. W analizie konkretnych przykładów z tekstów poetyckich i ich tłumaczeń pod uwagę wzięta została funkcja aluzji w utworach oraz to, co w zostało zachowane, a co zginęło, i w jaki sposób wpływa to na ostateczny kształt przekładu. Ponieważ w wielu przypadkach tłumacze nie skorzystali z istniejących już przekładów przywoływanych dzieł, zadane zostało również pytanie o to, czy nawiązania pozostają rozpoznawalne.

Keywords

Andrzej Bursa, intertextuality, literary translation, recognized equivalent

Polish Keywords

Andrzej Bursa, intertekstualność, przekład literacki, uznany ekwiwalent

References

Auburn W.S. and Ross F., 1960, Francisco Goya. Los Caprichos, Auckland City Art. Gallery, Auckland.

Balcerzan E., 1998, Literatura z literatury, Śląsk, Katowice.

Barthes R., 1967, The Death of the Author, “Aspen Magazine”, 5/6.

Bednarczyk A., 2002, Kulturowe aspekty przekładu literackiego, Śląsk, Katowice.

Budzińska A., 2008, Intertekstualność w przekładzie poezji Zbigniewa Herberta, [in:] T. Dobrogoszcz (ed.), Literatura polska w przekładzie na język angielski, Katedra Literatury i Kultury Brytyjskiej Uniwersytetu Łódzkiego, pp. 19–25.

Bursa A., 1958, Wiersze, Wydawnictwo Literackie, Kraków.

Bursa A., 2008, Selected poems/Utwory wybrane, (transl. by K. Christianson and H. Abłamowicz), Art-Park Publisher, Kraków.

Czaykowski B., Busza A., Czerniawski A. (ed.), 1975, Poland, “Modern Poetry in Translation”, Spring 1975, no. 23–24.

Genette G., 1982, Palimpestes. La litterature au second degré, Seuils, Paris.

Głowiński M., 2000, O intertekstualności, [in:] M. Głowiński, Intertekstualność, groteska, parabola: szkice ogólne i interpretacje, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas, Kraków, pp. 5–33.

Kaźmierczak M., 2012, Przekład w kręgu intertekstualności, Instytut Lingwistyki Stosowanej Uniwersytet Warszawski, Warszawa.

Kristeva J., 1967, Bakhtine. Le mot, le dialogue et le roman, “Critique”, no. 239.

Lang A., 2009, The Grey Fairy Book. Available at: http://www.gutenberg.org/dirs/6/7/4/6746/6746.txt (accessed: 20.02.2017).

Leppihalme R., 1997, Culture Bumps. An Empirical Approach to the Translation of Allusions. Clevedon: Multilingual Matters.

Majkiewicz A., 2008, Intertekstualność – implikacje dla teorii przekładu, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Moroz G., 2005, Intertekstualność i polifoniczność Nowego wspaniałego świata A. Huxleya (i co z nich pozostało, gdy B. Baran zdecydował się samodzielnie tłumaczyć fragmenty z Szekspira), [in:] K. Hejwowski (ed.), Kulturowe i językowe źródła nieprzekładalności, Wszechnica Mazurska, Olecko, pp. 89–94.

National Gallery of Canada, 2012, Look How Solemn They Are!. Available at: http://www.gallery.ca/en/see/collections/artwork.php?mkey=3456 (accessed: 20.02.2017).

Oittinen R., 2000, Translating for Children, Garland Publishing, Inc., New York.

Stanaszek M., 2005, Nieprzekładalne przełożone (?). O Raporcie z oblężonego miasta Z. Herberta pozostałym Europejczykom złożonym, [in:] K. Hejwowski (ed.), Kulturowe i językowe źródła nieprzekładalności, Wszechnica Mazurska, Olecko, pp. 41–60.

Sztorc W., 2015, Translating Polish Romanticism… Literary allusions in English translations of Andrzej Bursa’s poems, “Zeszyty Naukowe PWSZ w Płocku. Społeczeństwo. Język. Edukacja”, vol. 3, pp. 167–176.

Wieniewska C., 1967, Polish Writing Today, Penguin, Harmondsworth.

Wojtasiewicz O., 1957, Wstęp do teorii tłumaczenia, Tepis, Warszawa.

Woźniak, M. and Rissmann A., 1998, Goya: Los Caprichos. Kaprysy: katalog wystawy, Muzeum Okręgowe w Toruniu, Toruń.

First Page

17

Last Page

28

Language

eng

Share

COinS