•  
  •  
 

Polish Title

Ukradzione święto. Dożynki w PRL

Author ORCID Identifier

https://orcid.org/0000-0002-0434-8771 Milewska Monika

Abstract

The article presents the history of the harvest festival (called “dożynki”) in Poland from the Stalinist times until the 1980s. It shows its organization and course in particular periods, however, it puts the greatest emphasis on the ideological significance of this holiday of the Polish village “stolen” by the communists. It also shows resistance on the part of the Catholic Church and the rural community towards the appropriation of centuries-old tradition by the authorities. The text is based on archival research conducted in Warsaw, Kraków and Gdańsk.

Polish Abstract

Artykuł przedstawia historię dożynek w Polsce od czasów stalinowskich do lat 80. XX wieku. Pokazuje ich organizację i przebieg w poszczególnych okresach, jednak największy nacisk kładzie na ideologiczne znaczenie tego święta polskiej wsi „skradzionego” przez komunistów. Świadczy też o oporze Kościoła katolickiego i społeczności wiejskiej wobec zawłaszczenia przez władze wielowiekowej tradycji. Tekst powstał na podstawie badań archiwalnych przeprowadzonych w Warszawie, Krakowie i Gdańsku.

Keywords

harvest festival, communist propaganda, Polish People’s Republic, Polish village, Catholic Church

Polish Keywords

Święto Plonów, dożynki, komunistyczna propaganda, Polska Rzeczpospolita Ludowa, polska wieś, Kościół katolicki

References

Archiwum Akt Nowych w Warszawie, Głowny Komitet Organizacyjny Związku Kołek i Organizacji Rolniczych w Warszawie

Archiwum Akt Nowych w Warszawie, Kancelaria Cywilna Prezydenta RP w Warszawie

Archiwum Akt Nowych w Warszawie, Telewizja Polska S.A. Zbior wycinkow prasowych

Archiwum Akt Nowych w Warszawie, Związek Samopomocy Chłopskiej. Zarząd Głowny w Warszawie

Archiwum Narodowe w Krakowie, Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej Nowa Huta w Krakowie. Wydział Rolnictwa

Archiwum Narodowe w Krakowie, Zarząd Wojewodzki Związku Młodzieży Polskiej w Krakowie

Archiwum Państwowe w Gdańsku, Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w Godziszewie

Filmoteka Narodowa, Polska Kronika Filmowa 1945, 1947, 1949, 1963, 1973

„Dziennik Ludowy” 1973

„Gazeta Poznańska” 1955

Informator dożynkowy, Warszawa 1956.

„Polityka” 2002

„Poznaj Swoj Kraj” 1975

Sątowicz S., Byłem gorylem Gomułki i Gierka, Warszawa 2019.

„Słowo Powszechne” 1964

„Stolica” 1958

Tejchma J., Kulisy dymisji. Z dziennikow ministra kultury 1974–1977, Krakow 1991.

„Trybuna Mazowiecka” 1968

„Tygodnik Demokratyczny” 1977

„Tygodnik Rolnikow Solidarność” 1990

Ciołek T.M., Olędzki J., Zadrożyńska A., Wyrzeczysko. O świętowaniu w Polsce, Warszawa 1976.

Eliade M., Traktat o historii religii, przeł. J.W. Kowalski, Warszawa 2000.

Etnografia Polski. Przemiany kultury ludowej, pod red. M. Biernackiej i in., t. II, Wrocław 1981.

Fiedoruk A., Prywatne smaki PRL-u, Poznań 2011.

Gloger Z., Encyklopedia staropolska ilustrowana, Warszawa 1901.

Kienzler I., Kronika PRL 1944–1989. Uroczystości i święta, Warszawa 2015.

Krawczyk-Wasilewska V., Wspołczesna wiedza o folklorze, Warszawa 1986.

Naumowicz J., Narodziny Bożego Narodzenia, Krakow 2016.

Ogrodowska B., Polskie obrzędy i zwyczaje doroczne, Warszawa 2009.

Osęka P., Rytuały stalinizmu. Oficjalne święta i uroczystości rocznicowe w Polsce 1944–1956, Warszawa 2007.

Polechoński P., Dożynki 1975, czyli wielkie zmiany w Koszalinie. Dostępne w Internecie: https://gk24.pl/dozynki-1975-czyli-wielkie-zmiany-w-koszalinie-a-tuz-przed-impreza-straszna-plotka-gierek-nie-przyjedzie-bo-zostal-ranny-w/ar/c1-13907296

Szpak E., Między osiedlem a zagrodą. Życie codzienne mieszkańcow PGR-ow, Warszawa 2005.

Zadrożyńska A., Homo faber i homo ludens. Etnologiczny szkic o pracy w kulturach tradycyjnej i wspołczesnej, Warszawa 1983.

Zadrożyńska A., Powtarzać czas początku. O świętowaniu dorocznych świąt w Polsce, Warszawa 1985.

First Page

179

Last Page

201

Language

pol

Share

COinS